بررسي تركيبات حاصل از تجزيه سموم زيرالنون و دِ اُكسي نيوالنول طي فرآيند اوزون‌دهي ذرت و ارزيابي ريسك آن‌ها

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي صنايع غذايي

كارشناسي ارشد

سالانه مقادير زيادي غلات مختلف از جمله ذرت براي مصارف مختلفي وارد كشور مي‌شوند. سموم قارچي، يكي از اولين خطراتي است كه نگهداري اين غلّه را در انبارهايي با شرايط نامناسب تهديد مي‌كند. اين سموم قارچي يكي از رايج‌ترين آلاينده هاي موادغذايي و خوراك دام و طيور هستند. از جمله سموم قارچي‌ خطرناك براي سلامت انسان و ساير موجودات زنده مي‌توان به آفلاتوكسين‌ها (Afs)، اكراتوكسين(OTA) A، پاتولين (PUT)، فومونيزين‌ها (FBs)، زيرالنون (ZEA) و داكسي نيوالنول (DON) اشاره كود. دو سم زيرالنون و داكسي نيوالنول توسط گونه‌هاي قارچ فوزاريوم توليد شده و آلاينده‌هاي رايج غلات بويژه ذرت مي‌باشند. در سال‌هاي اخير تلاش‌هاي زيادي براي پيداكردن راهي براي از بين بردن اين سموم صورت گرفته‌است. يكي از اين روش‌هاي شيميايي ايمن، روش اوزون‌دهي است. اوزون‌دهي باعث تجزيةكامل اين سموم و يا تبديل آن‌ها به مواد ديگري مي‌گردد كه در اين صورت سميت داشتن يا نداشتن مواد حاصل از اوزون‌دهي بايد مورد بررسي قرار گيرد. لذا در اين مطالعه، تركيبات حاصل از اوزون‌دهي دو سم زيرالنون و داكسي نيوالنول ذرت بمنظور ارزيابي ريسك و درصد كاهش سميت آن‌ها ودرنهايت تعيين مقدار غلظت اوزون‌دهي در رفع سم‌زدايي از محصولات آلوده به اين سموم بررسي شده است. در فاز اول با استفاده از HPLC درصد كاهش داكسي نيوالنول در غلظت‌هاي ppb 2000،1000،500 و زيرالنون در غلظت‌هاي ppb 400،300،200 بعد از فرآيند اوزون‌دهي (min 250 درمعرض ppm 600 اوزون گازي) بررسي شد. در فاز دوم، با استفاده از LC-MS/MS تركيبات شكسته شده حاصل از آن دو سم، در نمونه‌هاي ذرت آلوده شده اندازه‌گيري شد. در فاز نهايي، ميزان سميت تركيبات شكسته شده توسط اوزون، با استفاده از ردة سلولي L929 ، با كمك روش MTT ارزيابي ريسك شدند. نتايج فاز اول نشان داد؛ درصد تخريب داكسي نيوالنول در سطح ppb 2000 به ميزان 90% و در سطوح ppb 1000،500 ، 100% بود. همچنين براي زيرالنون در تمامي سطوح آزمايش شده ppb 400،300،200 ميزان تخريب 100% حاصل شد. نتايج بررسي تركيبات حاصل از تخريب سموم با LC-MS/MS منجربه توليد دو فراوردة جانبي براي زيرالنون شامل: تركيب اول (m/z 1864/321)، تركيب دوم(m/z 1752/367 ) و توليد شش فراوردة جانبي براي داكسي نيوالنول شامل: تركيب اول (m/z 1129/311)، تركيب دوم(m/z 1022/331)، تركيب سوم (m/z 0215/313)، تركيب چهارم (m/z 0089/203)، تركيب پنجم (m/z 0806/221) تركيب ششم (m/z 0808/209) شد. با بررسي نسبت جرم به بارالكتريكي(m/z) آن‌ها و مقايسه با تركيبات معرفي شده در مطالعات ساير محققين نتيجه‌گيري شدكه اين سموم پس از اوزون‌دهي بعلت تغيير ساختار مولكولي و شكسته شدن پيوند‌هاي دوگانة كربن-كربن موجود در حلقه ساختاري آن‌ها، به تركيباتي بي‌ضرر تبديل شده‌اند. اين نتيجه دربخش سوم مطالعة حاضر در نتايج آزمون MTT روي ردة سلولي L929 با سه بار تكرار نيز تأييد شد. بدين صورتكه درصد زنده‌ماني اين ردة سلولي در مواجهه با سم زيرالنون اوزون‌دهي شده 88/71 % و در مواجهه با سم داكسي‌نيوالنول اوزون‌دهي شده 47/80 % بود. همچنين اين ردة سلولي در مواجهه با سموم ذكر شده مورفولوژي طبيعي داشتند و ساختار خود را حفظ كرده‌بودندكه حاكي از ايمن‌بودن اين تركيبات مي‌باشد. لذا مي‌توان نتيجه گرفت كه با اوزون‌دهي در شرايط ذكر شده اثر سميت دو سم داكسي نيوالنول و زيرالنون را مي‌توان بطور قابل توجهي كاهش داد. براي عملياتي شدن استفاده از روش اوزون‌دهي براي حذف 100 % اين سموم بايد اين مطالعه با غلظت‌هاي بالاتري از اوزون نيز مورد بررسي قرار گيرد.

230823

زيست فناوري مواد غذايي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان