عنوان
تحليل تاريخى تعاملات سياسى و فرهنگى شيعيان و سنيان در مغرب اسلامى (450-172ق)
مقطع تحصيلي
دكتري
چكيده
نخستين دولت شيعى منطقه مغرب، دولت ادريسيان بود كه در مغرب اقصى (مغرب يا همان مراكش امروزى)، و قسمت هاى از مغرب ميانه (الجزاير كنونى) در سال 172ق، باتكيه بر اعتقادات شيعه زيدي شكل گرفت.تشكيل اين دولت، حاصل يك نهضت فكري، مذهبي و سياسي بود. پس از فتوحات اسلامي، فرزندان ادريس، نخستين كساني بودند كه توانستند در ميان قبايل پراكنده بربر ،فرهنگ اسلامي را در حد گسترده¬اي نشر دهند.
از ديگر دولت هاي شيعي تشكيل شده در ناحيه مغرب ،مي‌توان به دولت فاطميان در افريقيه در مغرب الاوسط (حدود تونس امروزي) اشاره كرد. اين دولت در سال 297 ه. ق با تكيه بر اعتقادات اسماعيلي در «قيروان» شكل گرفت و در مدتي كوتاه حوزه فعاليت آن تا دورترين نقاط غرب اسلامي گسترش يافت.
مساله اصلي اين پژوهش؛ بررسي تعاملات سياسي وفرهنگي، تسنن وتشيع در مغرب اسلامي از زمان تشكيل دولت ادريسيان از سال (172ه.ق) تا سال (450 ه.ق) مي¬باشد.
روش تحقيق در اين پژوهش توصيفي- تحليلي با تكيه بر داده¬هاي منابع دست اول است. بر اساس يافته¬هاي پژوهش در اين رساله، تعامل تسنن و تشيع در دولت ادريسيان(در حوزه سياسى) در منطقه مغرب حسنه نبود اين دو علاوه بر اختلافات فرقه اى، به لحاظ منافع اقتصادى نيز در تعارض هم قرار گرفتند،زيراادريسيان امتياز انحصارى تسلط بر منطقه تجارى تلمسان در انحصار خود درآورده بودند. اما به لحاظ فرهنگي تعامل وتبادل دو جانبه مبتني بر همكاري داشتند.
در دوره اى حكومت فاطميان، در مغرب (آواخر قرن سوم هجرى) به دليل اعلام مذهب شيعه به عنوان مذهب رسمى حكومت با مخالفت اهل تسنن روبه رو شد،زيرا خلفاى فاطمى اصرار داشتند كه عقيده اسماعيليه بر مردم مغرب تحميل كنند. اين سياست باعث قيام وشورش سنى ها بر ضد فاطميان شد، تا جايى كه برخى از اهل سنت ترجيح دادند كه با خوارج بنى رستم بر ضد فاطميان همداستان شوند.
برخورد خصمانه تشيع وتسنن، در قلمرو فاطميان در مغرب، مهمترين مشكل اين حكومت بود كه به ضعف آن منجر شد.
شماره ركورد
230555
دانشگاه
دانشگاه اصفهان
استاد مشاور
علي اكبر عباسي
رشته تحصيلي
تاريخ - تاريخ اسلام
استاد راهنما
محمدعلي چلونگر , حميدرضا پاشازانوس