قوانين الهي و تأثير آن‌ها بر ظهور و زوال تمدن‌ها

دكتري

موضوع سنن الهي از مهم‌ترين حقايق موجود در قرآن كريم است كه خداوند آن را قانوني جاري بر تمام مخلوقات خود قرار داده است، بدون هيچ‌گونه استثنا، تغيير يا تبعيض. با وجود اهميت اين موضوع و تأكيد قرآن بر لزوم توجه به آن و عدم غفلت از آن، هنوز به اندازه كافي مورد مطالعه قرار نگرفته است و تنها تعداد كمي از تحقيقات به اين حقيقت قرآني مهم پرداخته‌اند. اين حقيقت مي‌تواند مبناي ساير علوم انساني و اجتماعي باشد. اهميت اين مطالعه در برجسته‌سازي برخي ويژگي‌هاي سنن الهي و تأثير آن‌ها بر امت‌ها از جنبه‌هاي مثبت و منفي نهفته است تا مشخص شود انحراف از روش آسماني به طور حتم به تضعيف وضعيت امت‌ها و زوال تمدن‌ها منجر خواهد شد. مفهوم سنن الهي معنايي واحد دارد كه تمام معاني نزديك به هم را كه قبلاً ذكر شده است، در بر مي‌گيرد و آن دلالت بر تكرار عمل و استمرار بر يك مسير مشخص است. اين مطالعه آثار سنن الهي را بر فرد و جامعه نشان مي‌دهد و تأثيرات آن‌ها را بر توسعه شهرها، عمران و پيدايش تمدن‌ها يك بار و بر زوال تمدن‌ها و مرگ آن‌ها بار ديگر بررسي مي‌كند. همچنين مشكلاتي كه منجر به تضعيف وضعيت امت شده‌اند را آشكار كرده و تلاش مي‌كند براي آن‌ها راه‌حل‌هايي در سنن خداوند از طريق خود قرآن بيابد. قرآن كريم ثابت كرده است كه قوانيني در جهان وجود دارد كه بايد به آن‌ها توجه شود و از هر دليلي كه به هلاكت امت‌هاي گذشته منجر شده، فاصله گرفته شود. اين مطالعه به دنبال بهره‌برداري از جنبه قرآني است كه به بررسي عواملي مي‌پردازد كه موجب پيدايش يا مرگ يك تمدن مي‌شود و همچنين فهم سنن الهي كه هشدار مي‌دهد از جايگزيني اقوام با يكديگر و پيدايش جامعه‌اي جديد متفاوت با جامعه قبلي بپرهيزيم. نهايتاً، اين مطالعه به ما نشان مي‌دهد چگونه مي‌توانيم از سنن الهي بهره‌برداري كنيم، كه به وضوح راه‌هاي دستيابي به سعادت دنيوي و آخرتي را ترسيم كرده است، زماني كه روش صحيحي را كه دين حنيف براي ما ترسيم كرده دنبال كنيم.

230546

دانشگاه اصفهان

سيد مهدي لطفي

علوم قرآن و حديث

رضا شكراني