تأثير رقابت استراتژيك آمريكا و چين بر تحولات منطقه و روابط جمهوري اسلامي ايران و عربستان سعودي از سال 2011 به بعد

دكتري

رقابت استراتژيك ايالات‌متحده آمريكا و جمهوري خلق چين كه از دهه دوم هزاره جديد آغاز شده است، ساختار نظام بين‌الملل را در مسير تحول و دگرگوني قرار داده و رويكرد قدرت‌هاي بزرگ به مناطق را دچار تغيير و تحول اساسي كرده است. حضور استراتژيك ايالات‌متحده در منطقه پاسيفيك به‌منظور مقابله و موازنه چين، كاهش حضور آمريكا در منطقه خاورميانه و افزايش حضور ديگر قدرت‌هاي بزرگ جهاني ازجمله چين در اين منطقه و آمادگي ساختار نظام بين‌الملل براي ورود به جنگ سرد جديد، ازجمله مهم‌ترين ابعاد رقابت استراتژيك پكن و واشنگتن است. از سوي ديگر اين رقابت استراتژيك بر تحولات منطقه خاورميانه و خليج‌فارس و روابط ايران و عربستان سعودي تأثيرهاي جدياي را بر جاي گذاشته است. بنابراين مسئله اصلي اين رساله، بررسي تأثير رقابت استراتژيك ايالات‌متحده آمريكا و چين در هزاره جديد ميلادي بر تحولات منطقه خاورميانه و روابط جمهوري اسلامي ايران و عربستان سعودي است. رساله پيش روي در پي پاسخ به اين سؤال است كه رقابت استراتژيك ايالات‌متحده و چين چه تأثيري بر تحولات منطقه و روابط جمهوري اسلامي ايران و عربستان سعودي دارد؟ متغير مستقل اين رساله رقابت استراتژيك چين و ايالات‌متحده مي‌باشد و متغير وابسته نيز تحولات منطقه خاورميانه و خليج‌فارس و روابط تهران و رياض است. در اين رساله از چارچوب نظري رئاليسم ساختاري و رئاليسم نئوكلاسيك براي تجزيه و تحليل استفاده شده است. يافتههاي تحقيق حاكي از آن است كه سردرگمي استراتژيك در شكل‌گيري نظم جديد در منطقه و ساختارهاي امنيتي منطقه‌اي، كاهش گفتگو، همكاري و اعتماد در منطقه، ورود ديگر قدرت‌هاي جهاني به منطقه، افزايش تنش بين ايران و آمريكا و شكل‌گيري اقدامات تهاجمي بيشتر عليه ايران، گسترش ائتلاف‌سازي منطقهاي، كاهش اعتماد متحدان منطقه‌اي آمريكا به واشنگتن، گسترش رقابت و درگيري بين ايران و عربستان در سرتاسر منطقه، برجسته سازي نقش مذهب، ايدئولوژي و قوميت در روابط ايران و عربستان، گسترش اتحاد و ائتلاف‌سازي توسط دو قدرت بزرگ منطقه‌اي، سردرگمي استراتژيك و افزايش رقابت تسليحاتي بين ايران و عربستان سعودي و چرخش رياض به شرق به‌منظور موازنه بيشتر تهران، ازجمله مهم‌ترين پيامدهاي رقابت استراتژيك چين و آمريكا در هزاره جديد ميلادي بر تحولات منطقه و روابط ايران و عربستان است. روش پژوهش در اين رساله توصيفي- تحليلي است. يعني وضعيت موجود به‌صورت منظم و منطقي مورد بررسي قرار گرفته و ارتباط بين متغيرها بررسي شده است و سپس به تشريح و تبيين و دلايل چگونه بودن و چرايي وضعيت پرداخته شده و با استفاده از مباني نظري ارتباط بين يافته‌ها مورد تحليل قرار گرفته است و در نهايت نتيجه‌گيري صورت گرفته است.

230361

دانشگاه اصفهان

دكتر شهروز ابراهيمي

روابط بين الملل

دكتر عنايت‌الله يزداني