عنوان
مطالعه باستان مردم‌شناسي فعاليت‌هاي سفالگري روستاي شَهوار ميناب: با تأكيد بر ويژگي‌هاي تكنيكي و سبك هنري ساخت سفال جَهله
نويسنده اصلي
حميد عليمرادي
تاريخ دفاع
1395/3/31
چكيده
چكيده
شَهوار ميناب در استان هرمزگان ازجمله روستاهايي است كه فعاليت‌هاي سفالگريش با دهكده‌هاي پيش‌ازتاريخي قابل مقايسه است. سفالگران روستاي شَهوار به شيوه‌اي كه از نياكانشان آموخته‌اند به حرفه سفالگري مشغول هستند. شكل ساده چرخ‌هاي سفالگري، كوره‌هاي زميني، ابزارهاي ابتدايي و نحوۀ ساخت سفالينه‌ها و پيكرك‌ها، تداعي‌كننده يك شيوه زندگي باستاني در عصر كنوني در منطقه ميناب است. در حال حاضر يكي از مهم‌ترين توليدات پيچيده سفالگري شهوار ساخت سفال جَهله است. جهله ظرف سفالي كروي شكل است كه حدود 10 تا 12 ليتر گنجايش آب را دارد. جهله به لحاظ كاربرد مفيدي كه دارد هنوزمورد استفاده بسياري از بومي‌هاي اين حوالي است. اين كوزه كاربرد موسيقايي، حمل و نگهداري آب، به‌ويژه براي خنك كردن آب به كار مي‌رود. روش ساخت سفال جهله پيچيده‌تر از ساخت يك سفال معمولي است و با فن ضربه زدن بعد از چرخاندن ساخته مي‌شود. حال ازپرسش¬هاي تحقيق اين است كه سفال ديواره ظريف جهله با كدام‌يك از سفال¬هاي پيش‌ازتاريخي ايران قابل قياس است؟ از سوي ديگر، مطالعات باستان¬مردم¬شناسي درباره اين توليدات سفالي، چگونه در درك روش¬هاي ساخت سفال¬هاي پيش‌ازتاريخي و به‌طوركلي فرهنگ¬هاي پيش‌ازتاريخ ايران ياري مي¬رسانند؟ هدف ديگر اين تحقيق تبيين روش¬هاي ساخت سفال ديواره نازك پيش‌ازتاريخي ايران و همچنين تفسير برخي داده¬هاي باستان¬شناختي در محوطه¬هاي اين دوران است. ازآنجاكه سفالگري به شيوه سنتي به دليل رشد بخش‌هاي توليدي و صنعتي در ميناب در حال نابودي و يا رو به كاهش است، هدف ديگر اين پژوهش نجات¬بخشي و احياء شيوه¬هاي توليد سفال همساز با طبيعت است. روش گردآوري اطلاعات، ميداني و اسنادي بوده و روش پژوهش توصيفي ـ تحليلي و تحليل¬ها بر پايه قياس مردم¬شناسي و استدلال استقرايي است. نتايج پژوهش نشان مي¬دهد بسياري از ويژگي‌هاي مورداستفاده در كارگاه¬هاي سفالگري ميناب، در برخي از محوطه¬هاي پيش‌ازتاريخي ايران و بين¬النهرين مانند تپه قبرستان قزوين، شوش، بين‌النهرين و ديگر محوطه‌هاي سواحل خليج‌فارس ازجمله جنوب شرق يافت شده است و همچنين شباهت¬هاي ظاهري بدنه و خميره سفال¬هاي جهله با برخي از سفال-هاي پيش‌ازتاريخي مؤيد روش مشابه ساخت آن‌هاست.
شماره ركورد
230315
دانشگاه
دانشگاه جيرفت
استاد مشاور
دكتر نصير اسكندري
استاد راهنما
دكتر سعيد اميرحاجلو دكتر حميد رضا قرباني