ارائه ي سناريوهايي براي جهان پسا كوويد

كارشناسي ارشد

عالم¬گيري كوويد شوكي عميق به جهان وارد كرد. ابعاد اين شوك به‌اندازه‌اي بود كه از سياست تا اجتماع و از فنّاوري تا اقتصاد را تحت‌تأثير قرار داد. در اين پژوهش ما به بررسي اين تأثيرات ميپردازيم. ابتدا مي¬كاويم آيا پيش از كوويد با پس از آن متفاوت است؟ جهان پسا كوويد چه ويژگي‌هايي خواهد داشت؟ سپس، مي-كوشيم تا بفهميم آيا كوويد يك پيشران كليدي در تغيير مختصات جهان بود يا رخدادي كه اثراتش به زودي به فراموشي سپرده خواهد شد. براي دريافت پاسخ به مسئله¬ي اين پژوهش ابتدا با مطالعه منابع علمي، گزارشات سازمان‌هاي جهاني و پايان¬نامه¬ها، مروري بر ادبيات كوويد داشتيم. با مطالعه¬ي آثار بلندمدت كوويد روابط ساختاري سياست، جامعه، فنّاوري و اقتصاد را تا حدودي شناختيم. با مرور ادبيات، اين فرض مطرح شد كه جهان¬پساكوويد متفاوت با پيش از كوويد است. سپس با طراحي روش علمي و دقيق، با به‌كارگيري روشي آميخته از مصورسازي علمي و آينده‌نگاري راهبردي به روايت سناريوهاي آينده پرداختيم. در اين پژوهش دريافتيم كوويد مختصات جهان را در سياست، اقتصاد و جامعه تغييير داده است.دوره¬ي پسا كوويد تسريع كننده¬ي روند پيشرفت فناوري ديجيتال و دروازه¬ي ورود به آينده¬اي متفاوت براي بشريت خواهد بود. مشكلات اقتصادي متروم و جوامع غير مردم¬سالار دچار چالش¬هاي جدي خواهند شد. در پساكوويد نظم جهاني گذشته زير و رو خواهد شد. پسا كوويد آغازگر نظم نويني است كه به مرور در ميان مدت و بلند مدت خود را نشان خواهد داد. براي مثال در بلند مدت شاهد كلان روندهاي دگرگوني بن-بنگاره¬ي نظم بين‌المللي ليبرال، كلان روند تغييرات ژئوپلتيك و نوعي از جهاني¬زدايي (جهاني‌سازي منطقه-اي) خواهيم بود. اين كلان روندها خود متاثر از روندهاي جهان چند قطبي، درگيري¬هاي منطقه¬اي، لغزش به عقب مردم‌سالاري، تك¬جانبه¬گرايي ابر قدرت¬ها، فرا – ملي¬گرايي و در نهايت روند فناوري¬هاي قيوميت است. روي ديگر سكه¬ي اين روندها و كلان¬روندهاي نامبرده كلان¬روند عدالت بيشتر يا كاهش نابرابري اقتصادي براي آن دسته از كشورهايي خواهد بود كه از دگرگون شدن ساختار¬هاي نظم پيش از كوويد سود خواهند برد. در نتيجه اين دسته از كشورها روندهاي رو به رشدي از جمله مهاجرت مثبت به اين مناطق، روندهاي نو آيندي چون كاهش نابرابري درآمدي را تجربه خواهند نمود. كاهش نابرابري درآمدي در جنوب جهاني در تركيب با مفاهيم فلسفي نوظهوري چون پسارشد (يا رشد منفي) در شمال جهاني از مولفه‌هاي شناسايي شده از روندهاي نوظهور جهان پسا كوويد است. البته در تحقق مفهوم رشد منفي در شمال جهاني عدم قطعيت وجود دارد. زيرا؛ پيشران¬هاي رشد اقتصادي سبز ناشي از فناوري¬هاي سبز و ديجيتال،پيشران¬هايي چون سرمايه¬گذاري در انرژي سبز از جمله مولفه‌هايي هستند كه در تئوري¬هاي محدوديت رشد در جهان پسا كوويد در شمال و جنوب جهاني تشكيك ايجاد مي¬كنند. در نهايت، بر پايه¬ي تضادهايي كه انديشمندان از جهان پسا كوويد متصور بودند سناريوهاي جهان پسا كوويد را نگاشتيم. ما با بررسي آثار بلندمدت كوويد بر ساختارهاي جهان پسا كوويد، سناريوهاي جهان آينده را ترسيم نموديم. با سه سناريوي؛(يك) نظم جهاني پسا كوويد با ويژگي متورم شدن آثار سياسي بلند مدت كه پس از كوويد شدت يافت (و امكان دارد تشديد شود)، (دو) گذار دوگانه¬ي ناعادلانه يا منصفانه (يادگيري از اثرات ميان مدت پسا كوويد) با ويژگي نقش پر رنگ جامعه و مردم‌سالاري، (سه) باز ساخت پسا كوويد با ويژگي نقش پر رنگ انرژي، اقتصاد و فناوري سبز در تركيب با هماهنگي جهاني و اجتناب از تخاصم با ابزار تقويت مردم سالاري و روند نوظهور جوامع ديجيتال يا شبكه¬اي جهاني امكان پذير خواهد بود. بنابراين، با سه سناريو به اين نتيجه رسيديم كه با چه آينده¬هاي متفاوتي سروكار داريم. در نتيجه، ظرفيت بهتري را براي بررسي و حل چالشهاي آينده با به تصوير كشيدن آينده¬اي بهتر با ابزار¬هاي رشد سبز اقتصادي در تركيب با بازيابي و انرژي سبز به منظور از بين بردن ريسك¬هاي ژئوپلتيك ايجاد كرديم.

229795

دانشگاه اصفهان

مهندسي صنايع- آينده پژوهي

علي ذاكري