واكاوي تغييرات و رونديابي الگوهاي گردشي جو در غرب آسيا بر اثر تغييرات اقليمي و ارتباط آن با تغييرات دما و بارش در ايران

دكتري

در اين پژوهش از داده¬هاي روزانه ارتفاع ژئوپتانسيل تراز 500 هكتوپاسكال و تراز دريا و داده‌هاي دما با تفكيك مكاني 1 درجه (360 × 90 ) از پايگاه دادة ECMWF به مدت 40 سال (14610 روز) از 1979 تا 2018 براي نيمكرة شمالي بهره¬جويي شده است. براي شناسايي ميزان بارش هر يك از الگو¬ها از داده-هاي ايستگاهي بارش از سازمان هواشناسي كشور از 1979 تا 2018 استفاده گرديده است. اين داده¬ها با تكنيك ميانيابي كريجينگ به داده¬هاي شبكه¬اي ( 2491 ياخته) با تفكيك 25/0 درجه تبديل شده¬اند. داده¬ها به دو دوره از 1979 تا 1998 و از 1999 تا 2018 تقسيم شدند. تكنيك¬هاي بكار رفته در اين پژوهش تحليل مؤلفة اصلي و تحليل خوشه¬اي است. تغييرات الگوهاي بدست آمده در سطح 95 درصد معنا¬داري، بوسيلة آزمون ناپارامتري من¬كندال آزموده شد. براي برآورد ميزان تغييرات از تخمين¬گر شيب سن بهره گرفته شد. به منظور انتخاب الگوهاي مشابه و متناظر دو دوره، بين تك تك الگوهاي دوره اول با تك تك الگوهاي دوره دوم همبستگي گرفته شد و زوج¬هايي كه بيشترين همبستگي را داشتند به عنوان الگوهاي نظير مشخص گرديدند. يافته¬ها نشان داد كه يك الگوي زمستاني بارش¬زا در دو دهۀ اخير حذف شده و بجاي آن يك الگوي بهاري - تابستاني ظاهر گرديده است. دو الگوي 4 و 5 از دورۀ دوم فصل¬هاي گذار (بهار و پاييز) روند معنادار منفي ارتفاع ژئوپتانسيل را ثبت كرده¬اند. كه در صورت دسترسي به رطوبت كافي مي¬توانند منجر به گسترش بارش¬هاي بهاري و پاييزي گردند. الگوهاي تابستاني ناچيزترين بارش و بيشترين افزايش ارتفاع ژئوپتانسيل را نشان دادند. تغييرات معنادار مثبت و قابل توجه ارتفاع ژئوپتانسيل در محدودۀ پر ارتفاع جنب حاره كه اقليم ايران را در دورۀ گرم سال تحت كنترل خود دارد گوياي تبديل تابستان¬هاي كشور به وضعيت گرم¬تر و خشك¬تر و گسترش اين شرايط به فصل¬هاي بهار و پاييز مي¬باشد.

229725

دانشگاه اصفهان

سيدابوالفضل مسعوديان , محمدعلي نصر اصفهاني

آب و هواشناسي(اقليم شناسي) - آب و هواشناسي سينوپتيك

جواد خوشحال دستجردي