نقد و تحليل اصطلاح «دخل» درتذكره‌ ها و رساله هاي ادبي فارسي قرون ده- دوازده هجري قمري

كارشناسي ارشد

دخل و تَصرَّف از اصطلاحات نقد ادبي، به تغييراتي گفته مي‌شود كه به قصد تصحيح يا هنري‌تر كردن يك متن، صورت مي‌گيرد. تذكره‌هاي ادبي از مهم‌ترين منابع تحقيقي در پژوهش ادب فارسي، داراي مواردي از اين دخل و تصرّف¬ها هستند كه هر كدام با انگيزۀ خاصي انجام گرفته است. با توجّه به گسترش زبان فارسي در دورۀ صفويان و تيموريان هند و علاقۀ غير فارسي¬زبانان به زبان فارسي، سنّت ادبي دخل به اوج خود رسيده بود، چندان كه بخشي از مشروعيت اديبان اين عصر، به دليل نظرهاي انتقادي آنان و دخل‌ در اشعار شاعران متقدّم و معاصر به دست آمده بود. در اين پژوهش به تعريف اصطلاح دخل، استخراج نمونه‌ها، طبقه¬بندي و سپس نقد و تحليل آن‌‌ها پرداخته شده است. البته دخل و تصرّف‌هايي در اينجا مطرح است كه متصرّف، انگيزۀ بلاغي و زباني داشته است و دخل‌هاي فكري و همچنين دخل‌هايي كه بر اثر اشتباه كاتبان صورت گرفته، هدف اين پژوهش نبوده است. كليدواژه‌‌ها: دخل، نقد ادبي، تذكرۀ ادبي، صفويان، تيموريان

227703

دانشگاه اصفهان

زبان و ادبيات فارسي- آموزش زبان فارسي

سعيد شفيعيون