تعيين غلظت عناصر با پتانسيل سميت و ريسك آن ها در ماهيان خوراكي در شهرستان اصفهان

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم مهندسي محيط زيست

كارشناسي ارشد

آلودگي محيط¬زيست به عناصر داراي پتانسيل سميت (كه به آنها فلزات سنگين نيز گفته مي¬شود) به يك پديده جهاني تبديل شده¬است. ورود اين عناصر به منابع آب از طرق مختلف و افزايش غلظت آن¬ها، باعث ايجاد مخاطراتي از قبيل مسمويت و سرطان¬زايي در بدن موجودات زنده مي¬شود. در اين مطالعه به بررسي غلظت عناصر Al، As، Cd، Cu، Fe، Hg، Mn، Ni، Pb، Se، Sn و Zn در بافت¬هاي پنج گونه ماهي حلواسياه، حسون، شوريده، قزل¬آلا رنگين¬كمان و كفشك عرضه شده در فروشگاه هاي سطح شهرستان اصفهان در فصول گرم و سرد سال و ارزيابي خطر ناشي از مصرف آن¬ها براساس سرانه مصرف پرداخته¬شد. تعداد 100 نمونه ماهي از فروشگاه¬هاي ماهي در شهر اصفهان، شاهين¬شهر و نجف¬آباد جمع¬آوري و به آزمايشگاه منتقل شد. پس از جداسازي بافت¬هاي مختلف نمونه¬ها (شامل بافت عضله، پوست، امعاء و احشاء و استخوان ) و عصاره¬گيري با استفاده از تترامتيل¬آمونيوم¬هيدروكسيد و اسيدنيتريك، با استفاده از دستگاه ICP-MS در آزمايشگاه مهرانديش كرج اندازه-گيري شدند. نتايج اندازه¬گيري غلظت اينگونه نشان¬داد كه غلظت فلز سرب در بافت عضله ماهي قزل¬آلا¬رنگين¬كمان، پوست كفشك در فصل گرم و در همه بخش¬هاي بدن ماهي حسون، در پوست، استخوان و امعاء و احشاء قزل¬آلارنگين¬كمان و پوست ماهي كفشك در فصل سرد بيشتر از حدمجاز استاندارد آژانس¬حفاظت¬محيط¬زيست امريكا (1 ميلي¬گرم بر كيلوگرم وزن¬خشك ماهي) برآوردگرديد. همچنين ضريب خطرهدف (THQ) در همه¬ي گونه¬ها در دو فصل گرم و سرد كمتر از حدآستانه خطر (كمتر از 1) بود. اما اين شاخص درمورد فلز سرب در بافت خوراكي ماهي حسون و شوريده در فصل سرد و ماهي قزل¬آلا رنگين¬كمان در فصل گرم بيشتر از حدآستانه خطر برآوردگرديد؛ كه اين مسأله ممكن است باعث شود اثرات نامطلوبي براي سلامت مصرف¬كنندگان به ويژه براي افراد آسيب¬پذير (كودكان و زنان باردار) به¬وجود¬آيد. در اين تحقيق، فلز جيوه در 91 درصد از نمونه¬هاي موردمطالعه در فصل گرم و سرد كمتر از حدتشخيص دستگاه اندازه¬گيري (001/0 ميكروگرم بر ليتر) بود. همچنين ميزان غلظت فلز سرب در بافت عضله ماهي شوريده در فصل سرد كمتر از حدمجاز استاندارد برآوردگرديد؛ اما با اين وجود شاخص ضريب خطرهدف اين گونه نشان داد كه احتمال خطرپذيري ناشي از ماهي شوريده با اين ميزان غلظت سرب در بافت خوراكي اين ماهي، بيشتراز حدمجازجهاني بود. مي¬توان گفت احتمالا مصرف ماهي حلواسياه، شوريده و كفشك با درنظر گرفتن سرانه مصرف روزانه، هفتگي و سالانه (38 گرم در روز، 227 گرم در هفته و 11 كيلوگرم در سال، خطري از نظر عناصر مورد بررسي براي سلامت مصرف¬كنندگان نخواهد داشت. با اين وجود در مورد خطر عنصر سرب در ماهي قزل آلا براي مصرف به تحقيقات بيشتري نياز است.

227668

آلودگي هاي محيط زيست

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان