تحليل نقش سامانه هاي ترميك در ايجاد گرد و غبار محلي(استان خوزستان)

دكتري

اخيرا خشكسالي، موج گرما و گرد و غبار بيشتر آزاردهنده شده است. اين خطرات در جنوب غربي ايران افزايش يافته است. به منظور تجزيه و تحليل گردو غبار در اين منطقه و عوامل موثر بر آن، عوامل محيطي همچون بارش، نوسانات دمايي، دماي سطحي، سطوح آبي، پوشش گياهي، دماي خاك، رطوبت جو و الگوهاي سينوپتيكي براي سال¬هاي منتخب خشك و مرطوب مورد ارزيابي قرار گرفته است.روش تحقيق مورد استفاده در اين پژوهش تركيبي از دورسنجي و تحليل¬هاي آماري- سينوپتيكي است. در مطالعات سينوپتيك روش محيطي به گردشي جهت مطالعه رابطه بين رويدادهاي گرد و غبار با الگوهاي سينوپتيكي به كار رفته است. داده هاي زميني شامل داده¬هاي بارش، دماي كمينه و بيشينه، دماي خاك و تعداد روزهاي گرد و غباري است و داده ها جوي داده هاي شبكه اي فشار سطح دريا، ارتفاع ژئوپتانسيل، اٌمگا، پيچانه، دماي هوا، باد مداري و نصف النهاري كه ازسايت مركزملي پيش بيني-هاي محيطي (NCEP) دانلود شده است. داده هاي دورسنجي شامل داده هاي ماهواره اي لندست و داده هاي ماهواره اي SMOS مي باشد. بر اساس يافته هاي اين پژوهش، تخريب محيطي در پوشش گياهي (818/0- =r)، آب (801/0- =r)و بارندگي (721/0- =r) كه در نهايت منجر به افزايش چشمگير گرد و غبار مي شود. نتايج نشان مي¬دهد افزايش دماي سطحي حاصل تغييرات رخ داده در پوشش سطح زمين در منطقه است.بررسي همديد نشان مي¬¬دهد كه در فصول گرم ناپايداري¬هاي جوي كه منجر به ايجاد گرد و غبار شده اند حاصل عملكرد سيستم هاي حرارتي سطح زمين و محلي مي¬باشد. در روزهاي گرد و غباري منتخب اين فصول در سطوح بالايي جو (تراز 500 هكتوپاسكال) مقادير امگا مثبت است كه نشانه وجود پايداري جوي است. در فصل گرم در اين تراز پرفشار آزور بر منطقه حاكم است و مانع صعود و ناپايداري جوي در اين تراز مي¬گردد. اما مقادير امگا در تراز 850 و 950 منفي است و نشان دهنده وجود ناپايداري مي¬باشد اما در فصول سرد سال سيستم¬هاي ورودي در نبود رطوبت كافي عامل ايجاد گرد و غبار در منطقه هستند. در اين فصول مقادير امگا در تراز 500 هكتوپاسكال نيز منفي است اما اين ناپايداري چون رطوبت كافي موجود نبوده است به جاي ايجاد بارش منجر به گرد و غبار گرديده است. در طي فصول گرم بر سطح منطقه كم فشار حاكم است كه نتايج نشان مي¬دهد اين كم فشارها در سال¬هاي خشك قوي¬تر هستند. علت اين امر را مي¬توان در نوع پوشش سطح زمين دانست كه در سال¬هاي خشك پوشش گياهي و آبي كمتري وجود دارد و سطح زمين به علت گرمايش بيشتر سطح عريان دماي بيشتري دارد كه منجر به تقويت سيستم هاي كم فشار مي¬گردد. نتايج حاكي از افزايش قابل توجه روزهاي گرد و غباري در سال¬هاي خشك است(2019 به عنوان يك سال مرطوب 43 روز، و در سال 2017 (خشك) 117 روز ).

227659

دانشگاه اصفهان

آب و هواشناسي(اقليم شناسي) - آب و هواشناسي سينوپتيك

داريوش رحيمي