بررسي رويكردهاي جايگزين با تأثيرات جانبي كمتر در مديريت سيلاب‌هاي شهر اصفهان بزرگ

كارشناسي ارشد

توسعه شهري و افزايش ساخت وسازها موجب تغيير پوشش سطحي شهرها شده و افزايش سطوح غيرقابل نفوذ شامل پشت بام ساختمان‌ها، سطوح خيابان‌ها مانعي در برابر نفوذ آب باران به داخل خاك هستند و باعث تبديل بخش زيادي از بارندگي به رواناب سطحي مي‌شوند. اين امر باعث افزايش رواناب در شهرها شده كه خود عاملي بر تشديد سيلاب و آبگرفتگي معابر است. براي رفع مشكل سيلاب شهري، امروزه رويكردهاي جديد كه مديريت رواناب‌‌هاي سطحي مبتني بر توسعه پايدار را در نظر مي‌گيرند، به عنوان جايگزيني براي جمع آوري و دفع صرف آب‌هاي سطحي مورد توجه قرار گرفته است. در اين راستا، چندين استراتژي، معروف به روش‌‌هاي توسعه با تاثيركم جانبي (LID) كه حداكثر تطابق با فرايندهاي چرخه طبيعي آب سطحي دارند مورد توجه قرار گرفته اند. اين روش‌ها عموماً در واحدهايي با مقياس كوچك (تاسيسات كوچك) اجرا مي‌شوند كه با اعمال آن‌ها مزيت‌‌هاي زيادي شامل كاهش حجم رواناب، تغذيه آب زيرزميني، بهبود كيفيت رواناب، كمك به تنوع زيستي، زيباسازي منظر شهري و غيره فراهم مي‌گردد. در اين پژوهش كاربرد و عملكرد LID در مديريت سيلاب منطقه 4 اصفهان مورد بررسي قرار گرفته است. تحليل و طراحي شبكه دفع رواناب سطحي با استفاده از اطلاعات دقيق و بروز شده با استفاده از نرم افزار SWMM انجام گرفته است. نتايج شبيه سازي با استفاده از نتايج نرم افزارهاي مشابه شامل HEC-HMS مورد ارزيابي تطبيقي قرار گرفته است. تاثير 5 روش LID شامل نگهداشت زيستي، سوئل گياهي (استفاده از ظرفيت جذب مادي‌ها)، روكش نفوذپذير، ترانشه نفوذ و چاه جذبي به صورت مجزا و تركيبي بر كنترل دبي و حجم رواناب به صورت كاربردي و قابل اجرا مطابق با ظرفيت‌‌هاي منطقه، بررسي گرديده و به جهت آگاهي از اثرات اقتصادي روش‌هاي LID، هزينه اجراي آن‌ها محاسبه و مقايسه گرديده است. نتايج تحقيق حاضر نشان مي‌دهد روش‌هاي LID باعث كاهش نسبي دبي اوج رواناب در نقاط خروجي تا 40%، كاهش حجم سيلاب در زير حوضه‌ها تا 34% و كاهش ابعاد كانال‌ها گرديده اما اجراي LID عملاً باعث كاهش هزينه‌هاي مديريت رواناب نگرديده است. نتايج تحقيق حاضر نشان مي-دهد براي اثربخشي بهتر روش‌‌هاي LID استفاده تركيبي از آن‌‌ها نتيجه بهتري به ارمغان مي¬آورد ونقش موثرتري در توسعه شهري ايفا مي كند. در استفاده از روشهاي LID نبايد صرفا در جستجوي مزيت اقتصادي بود. روش‌‌هاي LID دوستدار محيط زيست هستند و در آن سازگاري با منظر طبيعي و توسعه فضاهاي سبز طبيعي مدنظر قرار مي گيرد و از حفاري‌‌هاي عميق و ابعاد بزرگ كانال‌‌هاي بتني كاسته مي شود. نفوذ آب، تقويت آبخوان و كاهش ريسك از مزيت‌‌هاي غيرقابل چشم پوشي استفاده از اين روش‌‌هاي نوين مديريت سيلاب شهري است. روش‌‌هاي توسعه با اثرات كم جانبي داراي چالش‌‌هايي مانند هزينه بالاي اجراي اوليه، ضرورت طراحي دقيق هستند. با كاربرد بهينه و رفع اين چالش‌‌ها ارزش اين رويكرد مديريتي مديريت سيلاب شهري افزايش مي يابد.

227540

دانشگاه اصفهان

رامتين معيني

مهندسي عمران- مهندسي و مديريت منابع آب

احمد شانه ساز زاده