كاربرد مدل آكوآكراپ در شرايط تنش خشكي و نيتروژن براي برآورد توليد كنجد

علوم و مهندسي آب گرايش آبياري و زهكشي

3/5/2023 12:00:00 AM

در مناطق خشك و نيمه‌خشك، كمبود آب همواره يكي از محدوديت‌هاي اصلي توسعۀ كشاورزي بوده و لذا ارتقاي كارايي مصرف آب در اين مناطق از اهميت بسزايي برخوردار است. مدل‌هايي كه اثرات مختلف آب و كود نيتروژن بر عملكرد محصول را شبيه‌سازي مي‌كنند، ابزارهايي مفيد در مديريت آب و كود در سطح مزرعه و بهينه‌سازي كارايي مصرف آب مي‌باشند. اين پژوهش به‌منظور بررسي كاربرد مدل آكوآكراپ در شرايط تنش خشكي و نيتروژن براي برآورد توليد كنجد انجام شد. آزمايش به‌صورت فاكتوريل و در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار در سال 1400 در ايستگاه تحقيقاتي دانشگاه اردكان انجام شد. تيمارهاي آزمايش شامل آبياري در سه سطح (آبياري كامل (FI)، آبياري به‌صورت خشكي جزئي و متناوب منطقۀ ريشه (APRD) و آبياري به‌صورت خشكي جزئي و ثابت در منطقۀ ريشه (FPRD)) و نيتروژن در چهار سطح (N1: صفر، N2: 50، N3: 100 و N4: 200 كيلوگرم نيتروژن خالص در هكتار) بود. مطابق با نتايج، بيش‌ترين محتواي نسبي آب برگ (77/82 درصد)، پتانسيل آب برگ (53/17 بار)، تعداد كپسول (58/64 عدد)، ارتفاع بوته (83/84 سانتي‌متر)، وزن مادۀ خشك (60/5415 گرم در هكتار)، عملكرد دانه (60/1184 كيلوگرم در هكتار)، شاخص برداشت (21/0)، عملكرد روغن (25/245 كيلوگرم در هكتار) و بهره‌وري مصرف آب (09/0 كيلوگرم بر متر مكعب) در روش FI، بيش‌ترين ميزان SPAD (78/51) و درصد روغن (33/37 درصد) در روش FPRD و بيش‌ترين شاخص سطح برگ (80/2) در روش APRD مشاهده شد. بيش‌ترين تعداد كپسول (33/51 عدد) و وزن مادۀ خشك (20/5064 گرم در هكتار) در تيمار N4 و بيش‌ترين شاخص برداشت (19/0)، عملكرد روغن (56/363 كيلوگرم در هكتار)، شاخص سطح برگ (01/3)، وزن هزاردانه (66/2 گرم) و بهره‌وري مصرف آب (19/0 كيلوگرم بر متر مكعب) در تيمار N3 به‌دست آمد. بيش‌ترين ميزان SPAD (94/49) در تيمار N3 حاصل شد ولي با تيمارهاي N2 و N4 تفاوت معني‌داري نداشت. بيش‌ترين محتواي نسبي آب برگ (13/71 درصد) در تيمار N1 به‌دست آمد ولي با تيمار N3 تفاوت معني‌داري نشان نداد. بيش‌ترين ارتفاع بوته (89/84 سانتي‌متر) در تيمار N4 مشاهده شد ولي با تيمار N3 تفاوت معني‌داري نداشت. بيش‌ترين عملكرد دانه (50/964 كيلوگرم در هكتار) و درصد روغن (89/36 درصد) در تيمار N3 مشاهده شد ولي با تيمار N4 تفاوت معني‌داري نشان نداد. در تيمار N4 FI بيش‌ترين محتواي نسبي آب برگ (53/85 درصد) و پتانسيل آب (57/18 بار) برگ، ارتفاع گياه (33/92 سانتي‌متر)، عملكرد دانه (20/1628 كيلوگرم در هكتار) و روغن (351 كيلوگرم در هكتار) و بهره‌وري مصرف آب (25/0 كيلوگرم بر متر مكعب) مشاهده شد گرچه با تيمار N3 FI تفاوت معني‌داري نداشت. نتايج حاصل از مقايسۀ مقادير اندازه‌گيري‌شده با مقادير شبيه‌سازي‌شده صفات كنجد با استفاده از مدل آكوآكراپ بيانگر دقت قابل قبول اين مدل بود. بر اساس نتايج به‌دست آمده، براي دست‌يابي به عملكرد مطلوب گياه كنجد، كاربرد 100 كيلوگرم نيتروژن خالص در هكتار در آبياري كامل توصيه مي‌گردد

227501

دانشگاه اردکان

عزيزيان ابوالفضل azizian abolfazl