بررسي تأثير فرآوري كنجد به شيوه سنتي بر شوري آب زيرزميني شهر اردكان

علوم و مهندسي آب گرايش آبياري و زهكشي

3/5/2024 12:00:00 AM

در مناطق خشك و نيمه¬خشك عموماً كيفيت منابع آب پايين است. دليل اين امر فزوني بيشتر تبخير بر بارندگي است. فعاليت¬هاي بشر نيز گاهي معضل كيفيت نامناسب منابع آبي را تشديد مي¬كند. اردكان به عنوان قطب توليد فرآورده¬هاي كنجدي در استان يزد و ايران، در شمال استان يزد و در پست¬ترين نقطه ارتفاعي دشت يزد-اردكان واقع شده است. در اين منطقه منابع آب سطحي وجود ندارد. منابع آب زيرزميني نيز عمدتاً كيفيت نامناسب دارد. در فرآيند پوست كني‌كنجد براي توليد محصولات كنجدي نظير ارده، حلوا ارده و ... به شيوه سنتي مقدار زيادي نمك مصرف مي¬شود كه با پسماند (پوست كنجد) و پساب توليد شده در طبيعت دفع مي¬شود. مقصد نهايي اين نمك مصرفي آب¬هاي زيرزميني منطقه است. در اين پژوهش سعي شد اثر فرآوري كنجد به شيوه سنتي بر شوري آب زيرزميني بررسي گردد. به اين منظور پس از جمع آوري اطلاعات و داده‌هاي مورد نياز به تهيه نقشه‌هاي مورد نياز در محيط GIS پرداخته شد. نقشه پهنه‌بندي شوري آب زيرزميني شهر اردكان براي مصرف شرب و كشاورزي ترسيم گرديد و بر اساس آن وضعيت كيفي آب¬هاي زيرزميني براي مصارف مختلف بررسي شد. نقشه وضعيت شوري آب زيرزميني بر اساس تحليل لكه داغ و خوشه‌بندي شوري نيز رسم گرديد و سپس با توجه به نقشه موقعيت كارگاه¬هاي عصاري به بررسي اثر فرآوري كنجد در شوري آب زيرزميني منطقه پرداخته شد. يك محاسبه كلي نشان داد آب زيرزميني منطقه به اندازه 19/0 تا 22/0 دسي¬زيمنس بر متر در سال شورتر مي¬شود. نتايج پهنه¬بندي شوري نيز حاكي از آن بود كه محدوده مناسبي براي آب شرب وجود ندارد. همچنين مناطق وسيعي از محدوده شهري اردكان از آب زيرزميني مناسب براي كشاورزي نيز بهره¬مند نيست. تحليل خوشه¬بندي شوري نشان داد كه در منتهي اليه جنوب شرقي و شمال محدوده شهر اردكان آب زيرزميني در خوشه شور قرار دارد. همچنين تحليل لكه داغ وجود نقاط داغ شوري در جنوب و شمال شهر اردكان كه متأثر از فعاليت¬هاي كارگاه¬هاي عصاري هستند را اثبات كرد. از آنجا كه مقصد نهايي نمك مصرف شده در فرآوري كنجد به شيوه سنتي آب زيرزميني منطقه است، ضرورت دارد تكنولوژي جديدي كه بدون مصرف نمك به فرآوري كنجد منجر شود، به كار گرفته شود. همچنين تمركز همه¬ي واحدهاي فرآوري كنجد در يك مكان مانند شهرك صنعتي مديريت پسماند و پساب آن‌ها را تسهيل مي¬كند.

227451

دانشگاه اردکان

يرمي نجمه yarami najme