نوع ژنتيكي و خودناسازگاري در حضور و عدم حضور اندوفايت در جوامع حاصل از تلاقيهاي درون گونهاي فسكيوي بلند

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي كشاورزي

دكتري

فسكيوي بلند با نام عملي (Festuca arundinacea) يكي از گياهان علوفهاي مناطق سردسير است كه به¬دليل استفاده به¬صورت مرتعي، چمني و علوفه¬اي داراي اهميت اقتصادي زيادي است. فسكيوي بلند داراي خودناسازگاري گامتوفيتيك است. در مطالعه قبلي گزارش شده كه در ژنوتيپهاي حاوي اندوفايت 75B+ و 75C+ كه داراي همزيستي با قارچهاي اندوفايت Epichloe هستند، خودناسازگاري در گياه ميزبان كم و تاحدود زيادي حذف شده است. در مطالعه اول به¬منظور بررسي تاثير حضور اندوفايت در زمينه ژنتيكي جديد تلاقي ميان دو والد حاوي اندوفايت 75B+ و 75C+ و همتايان فاقد اندوفايت آن¬ها با ده والد نر فاقد اندوفايت انجام شد. همچنين بررسي تاثير اندوفايت روي واريانس ژنتيكي چهل خانواده تمام و نيمه خواهري طي دو سال زراعي انجام شد. علاوه بر اين تاثير حضور اندوفايت روي نسبت خودگشني و توليد بذر خودگشن ميان نتاج نيمه و تمام خواهري حاوي اندوفايت و همتاي فاقد اندوفايت آن¬ها مورد ارزيابي قرار گرفت. سازگاري ژنتيكي ميان دو همزيست قارچ و گياه ميزبان با استفاده از شاخصهاي شدت حضور اندوفايت در غلاف برگ و درصد انتقال اندوفايت به بذر اندازهگيري شد. نتايج نشان داد سازگاري ژنتيكي گياه ميزبان و قارچ اندوفايت ميان دو والد حاوي اندوفايت و نتاج حاصل از تلاقي آن¬ها متفاوت است. شاخصهاي سازگاري، شدت حضور اندوفايت در غلاف برگ و درصد انتقال اندوفايت به بذر نسل بعد در ژنوتيپ 75B+ بيشتر از ژنوتيپ 75C+ بود. همچنين واريانس ژنتيكي صفات گياه ميزبان در نتاج تمام خواهري 75B+ حاوي اندوفايت بيشتر از همتايان فاقد اندوفايت 75B- بود. اما، واريانس ژنتيكي صفات گياه ميزبان در نتاج فاقد اندوفايت 75C- بيشتر از نتاج حاوي اندوفايت 75C+ بود. گمان ميرود سازگاري بالا ميان قارچ و گياه ميزبان منجر به افزايش واريانس ژنتيكي در نتاج خواهد شد. براساس اين نتايج امكان طراحي برنامههاي اصلاحي جديد با اهداف متفاوت در فسكيوي بلند براساس تنوع ژنتيكي ايجاد شده توسط اندوفايت وجود دارد. بنابراين سازگاري ژنتيكي ميان ميزبان و قارچ اندوفايت قبل از برنامه¬هاي اصلاحي بايد بررسي شود. در مطالعه دوم پايداري عملكرد گياهان از نظر تمامي صفات در سال سوم مورد ارزيابي قرار گرفت. در اين مطالعه تك بوتههاي داراي بيشترين و كمترين مقدار عملكرد بذر و نسبت خودگشني در سال دوم در هر كدام از چهار خانواده به¬صورت مجزا انتخاب و به¬عنوان مواد آزمايشي اين مطالعه استفاده شدند. نتايج نشان داد كه پايداري عملكرد هيبريدهاي خانواده 75B+ نه تنها نسبت به هيبريدهاي خانواده 75B-، بلكه نسبت به هيبريدهاي دو خانواده 75C+ و 75C- نيز بيشتر است. مقايسه خانواده 75C+ نسبت به 75C- نيز نشان داد كه اين هيبريدهاي حاوي اندوفايت پايداري كمتري دارند. باتوجه به بالا بودن شاخصهاي سازگاري در دو همزيست قارچ اندوفايت و ميزبان 75B+، گمان ميرود كه حضور اندوفايت در صورت سازگاري بين دو همزيست نه تنها منجر به افزايش عملكرد در گياه ميشود بلكه احتمالا منجر به پايداري توليد علوفه و بذر در طي سالهاي آتي نيز خواهد شد. بنابراين ارزيابي پايداري توليد و عملكرد علوفه در برنامه¬هاي اصلاحي به¬منظور تامين علوفه دام داراي اهميت است. در مطالعه سوم ميزان هورمونهاي GA3، IAA و ABA در تك بوتههاي انتخاب شده هر كدام از خانوادههاي حاوي و فاقد اندوفايت مورد ارزيابي قرار گرفت. نتايج نشان داد كه هورمونهاي GA3 و IAA در هر چهار خانواده تاثير مستقيمي در افزايش عملكرد علوفه گياه دارد و در صورت سازگاري بين گياه و قارچ مقدار آن¬ها افزايش مييابد. هچنين هورمون IAA همبستگي مثبتي با صفات مرتبط با عملكرد بذر و نسبت خودگشني در تمامي خانوادهها داشت اما مقدار آن در خانواده 75B+ كه داراي شاخصهاي سازگاري بالايي بودند، بيشترين مقدار بود. همچنين هورمون ABA نيز ارتباط مستقيمي با صفات مرتبط با عملكرد علوفه گياه نشان داد.

227400

ژنتيك و بهنژادي گياهي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان