ساختار خرده جمله در زبان فارسي بر اساس نحو كمينه¬گرا

دكتري

پژوهش حاضر ساخت داراي مقولۀ متمم مفعول را بر اساس كارآمدي سه نظريه تحت عنوان نظريۀ خرده¬جمله، نظريۀ محمول سازي و نظريۀ محمول مركب مورد بررسي قرار مي¬دهد. اغلب زبان¬شناسان و دستور¬نويساني كه تاكنون ساخت متمم مفعول را در زبان فارسي بررسي كرده¬اند، ديدگاهي مشابه نظريۀ محمول سازي ارائه نموده¬اند. يافته¬هاي پژوهش حاكي از آن است كه تحليل ساخت حاوي متمم مفعول بر اساس نظريۀ محمول سازي با اصول نظريۀ حاكميت و مرجع گزيني و برنامۀ كمينه¬گرا همچون معيار نقش معنايي، اصل فرافكن و فرضيۀ اعطاي نقش تتاي يكسان (يوتا) مغايرت دارد. همچنين تحليل ساخت مزبور بر اساس نظريۀ محمول مركب از يك سو، با افزايش تعداد افعال مركب در زبان فارسي زايايي و اصل اقتصاد زباني را ناديده گرفته است و از سوي ديگر رابطۀ گزاره¬اي بين متمم مفعول و گروه اسمي پيش از آن را از دست مي-دهد. در ادامه به پيروي از رويكرد خرده¬جمله و با استناد به استدلال¬هايي نظير تناوب موضوعي، محدوديت گزينشي، ابهام در جملات مركب استفهامي، حضور در بافت¬هاي نحوي مختلف، اصطلاح پاره، رابطۀ تطابق، هم¬تعبيري، آزمون پاره¬جمله، قلب نحوي، خلأ نحوي، آزمون جايگزيني با ضمير و توزيع انواع گروه اسمي به عنوان فاعل ساخت خرده¬جمله نشان داده شده است كه ساخت داراي متمم مفعول را بايد به همراه گروه اسمي پيش از آن به عنوان سازه¬اي مستقل تحت عنوان ساخت خرده¬جمله در نظر گرفت. در ادامه، نظرات مختلف پيرامون ماهيت مقولۀ ساخت خرده¬جمله مورد نقد و بررسي قرار گرفت. پس از آن بر اساس نظريۀ برچسب¬دهي برون مركزي از ساختار گروهي چامسكي (2013، 2015) تلاش شد تا تحليلي كمينهگرا از ماهيت مقولۀ خرده¬جملۀ متممي در زبان فارسي، ساختار دروني و طريقۀ بازبيني حالت آن ارائه گردد. در نهايت بر پايۀ چارچوب مذكور نشان داديم از آنجا كه فاعل ساخت خرده¬جملۀ متممي براي بازبيني حالت خود مجبور به حركت به جايگاه بالاتر از درون سازۀ خود است و مشخصه¬هاي رونوشت برجاماندۀ آن براي الگوريتم برچسب¬دهي غير¬قابل رؤيت است، تنها گروه نحوي درجامانده كه قابل رؤيت است به عنوان برچسب نحوي انتخاب مي¬گردد. بنابراين مشخصه¬هاي نحوي محمول خرده¬جمله در زبان فارسي تعيين كنندۀ برچسب نحوي اين سازه است. در نهايت نشان داديم كه ساخت جملات ربطي، ساخت سببي اسنادي و ساخت افعال ادراكي نيز بايد به عنوان ساخت خرده جمله در نظر گرفته شوند

227395

دانشگاه اصفهان

والي رضائي

زبان شناسي

رضوان متوليان نائيني