بررسي آراء تفسيري زمخشري از منظر آيت الله جوادي آملي در تفسير تسنيم جز 7 و 8

كارشناسي ارشد

محمود بن عمر زمخشري خوارزمي (كنيه: ابوالقاسم)، مشهور به جارالله، مفسر و زبان شناس برجسته، اديب و خطيب اهل سنت ايراني، عالم بر دانش¬هاي گوناگون و مؤلفي پر اثر شمرده مي¬شود. مهم¬ترين اثر او تفسير كشاف است. ارزش اين تفسير علاوه بر گرايش اعتزالي آن، بيان وجوه اعجازقرآن، زيبايي، نظم و بلاغت قرآني است. ارزشمندي اين تفسير باعث شده مفسران زيادي آن را مورد مدح قرار دهند و از آرا و انديشه‌هاي زمخشري در تفاسير خود بهره گيرند. يكي از مفسراني كه به آراء زمخشري توجه ويژه دارد، آيت الله جوادي آملي مي¬باشد. ايشان كه از مفسران قرآن و دانشمندان برجسته معاصر، پيرو مكتب عقل¬گرايي و متخصص در علوم عقلي و نقلي است آراي فراواني را از زمخشري در حوزه‌هاي ادبي، كلامي، فقهي، روايي، تفسيري و... نقل مي¬كند. اين پايان نامه در صدد است نحوه برخورد آيت الله جوادي آمليبا انديشه‌هاي تفسيري صاحب كشاف را، در تفسير تسنيم مورد بررسي قرار دهد و ميزان اثر پذيري يا رد آراء او راتبيين كند. بر اين اساس نويسنده سعي مي¬كند مواردي از انديشه‌هاي زمخشري را كه صاحب تسنيم در كتاب خود نقل كرده بيابدو با آوردن رأي دو مفسر به طرح ديدگاه آن‌ها در مورد موضوع مورد نظر بپردازد. همچنين براي رسيدن به ديدگاهي جامع، از نظرات مفسران ديگر نيز استفاده مي¬كند. بر اين اساس يكي از نتايج حاصل از اين پژوهش اين است كه، در تفسير تسنيم در دو جزء هفت و هشت قريب هفتادنقل از زمخشري وجود دارد، كه بيشترين آن مربوط به مباحث تفسيري، كلامي، نحوي است. قسمت عظيمي از اين آراي تفسيري مورد انتقاد واقع مي¬شود كه نشان از آزادي انديشه مفسر است. دلايل رد و نقد آيت الله جوادي آملي نسبت بهآراي زمخشري در بيشتر مواقع، استناد به آيات قرآن و ملاك قرار دادن آن‌هاست.

226980

دانشگاه اصفهان

امير احمدنژاد

علوم قرآن و حديث

محمدرضا حاجي اسماعيلي حسين آبادي