بررسي رابطۀ اسماءالحسني در قرآن با زمان نزول سوره¬ها

كارشناسي ارشد

تاريخ‌گذاري قرآن، دانشي است كه در جستجويدستيابي به زمان دقيقيا تقريبي نزول سوره‌ها و آيات قرآن كريم است. اين رويكرد كه ريشه در اوليناظهارنظرهاي تفسيري توسط صحابه و تابعين تحت عناويني مانند سبب نزول يا مكي و مدني دارد به كمك قرائن مختلف درون‌متني و برون‌متني اجرا مي‌شود. به‌خاطر فقر دلايل در تاريخ‌گذاري دقيق، گاه حتي قرائن غيرقطعي هم مي‌توانند راهگشا بوده و ما را به زمان احتمالي نزول نزديك كنند. استفادۀ تركيبي و هم‌زمان از قرائنيچون فهرست¬هاي ترتيب نزول سور، ديدگاه مفسران، روايات و تاريخ ضروري به نظر مي¬رسد. در اينپايان¬نامه، در كنار ساير قرائن مطرح شده در دانش تاريخ¬گذاري به كاربرد نام‌ها و صفات خداوند در سوره‌هاي مختلف (اسماءالحسني)، در طول نزول قرآن توجه شده است. هدف اصلي پژوهش حاضر، كشف ارتباط كاربرد اسماءالحسني با سير نزول تاريخي است. به همين جهت، تمامياسماءالحسني در سوره¬هاي مختلف استخراج و به روش توصيفي تحليلي و آماري بررسي شده است. سپس تعداد كاربردهاي اسماءالحسني با تفكيك كاربرد در سور مكي و مدني و در ادامه، نوع كاربرد آنها كه فقط خاص وصف خداوند هستند يا براي غير او نيز به كار رفته¬اند، بررسي شده¬اند. در گام بعد، بررسي روند كاربرد اسماءالحسني بر سوره¬هايي متمركز شده است كه يا در مكي و مدني بودن آنها اختلاف وجود دارد، يا در زمان دقيق نزول سوره در مكه يا مدينه شك و ترديد وجود دارد. همچنين به سوره¬هايي كه اسماءالحسني در آنها نسبت به ديگر سور تعداد يا كاربردي متفاوت داشته، پرداخته شده است. در اين مسير هركجا نياز شده به نظرات مفسران صاحب‌نظر در حوزۀتاريخ‌گذاريمانند ابن عاشور نيز مراجعه شده است. در اين تحقيقبه‌وضوح مشخص شده است كه كاربرد اسماءالحسني با زمان نزول سوره¬ها مرتبط است. براي نمونه باتوجه‌به تفاوت كاربرد اسامي نظير «الله»، «رب» يا «رحمن» مي‌توان به جايگاه دقيق¬تر سور مشكوك يا مورد اختلاف در فهرست‌هاي ترتيب نزول دست‌يافت. البته كشف همۀ ابعاد اين ارتباط نيازمند دقت و حوصلۀ فراوان پژوهشگران است. اينپايان‌نامه مواد خام را در قالب جداول و آمارهاي مختلف براي اين پژوهشگران فراهم كرده است.

226974

دانشگاه اصفهان

علي بنائيان اصفهاني

علوم قرآن و حديث

امير احمدنژاد