تحليل منطقه اي منحنيهاي تداوم جريان در حوضه كارون شمالي

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

آبخيزداري

كارشناسي ارشد

برآورد جريان روزانه در حوضههاي آبخيز براي بعضي پروژههاي منابع آب نظير طرحهاي برقابي، طراحي سيستمهاي آبياري، مديريت آلودگي رودخانهها، رسوبگذاري مخازن و فرسايش مورد نياز است. اما به دليل نبود چنين اطلاعات در برخي حوضهها اصطلاحاً حوضههاي فاقد آمار همچنان چالش اساسي براي جامعه هيدرولوژيكي است. در اين راستا هيدرولوژيستها به اين چالش با گسترش ابزارهاي مختلف از جمله منطقه اي كردن مطالعات پاسخ داده اند. در اين تحقيق نيز، روابط رگرسيوني به منظور ترسيم منحنيهاي تداوم جريان براي زيرحوضههاي فاقد آمار به روش پارامتريك توسعه و مورد ارزيابي قرار گرفت. براي اين منظور 13 ايستگاه هيدرومتري مناسب از نظر پراكنش جغرافيايي، طول دورۀ آماري مناسب و تنوع مساحت كه شامل ارمند، (گدار كبك) تگرگ آب، بهشتآباد، پلكرهبس، تنگدركشوركش ، بارز، دزكآباد، سولگان، كوه سوخته، گردبيشه، تنگزردآلو، زرين درخت و مرغك در حوزۀ آبخيز كارون شمالي انتخاب و آمارهاي ناقص بازسازي شد. پس از ترسيم منحني هاي تداوم جريان تمامي زيرحوضه ها مقادير دبي هاي شاخص (Q5،Q10،Q20،Q25،Q50،Q70،Q75،Q80،Q90،Q95) از اين منحني ها استخراج گرديد. در مرحلۀ بعد متغيرهاي فيزيوگرافي، اقليمي و كاربري اراضي( سطح(A)، محيط(P)، ارتفاع متوسط حوضه(hm)، شيب متوسط حوضه(wsa)، شيب آبراهة اصلي(rs)، زمان تمركز(tc)، طول آبراهة اصلي(rl)، ضريب ميلر (mc)، ضريب گراوليوس(gc)، طول و عرض مستطيل معادل(i,l)، قطر دايرة معادل(cd) و متوسط بارش سالانه (pay)) به عنوان عوامل مؤثر در دبي جريان جمع‌آوري گرديد سپس بين اين مقادير و مقادير دبي هاي شاخص منحني تداوم جريان تجزيه و تحليل رگرسيون چند متغيره ، با حضور كليه متغيرها و با حضور عوامل منتخب بر اساس تحليل عاملي(يك بار با سه عامل و يك بار هم با پنج عامل) صورت پذيرفت. در مرحله بعد جهت اطمينان از همگني حوزههاي آبخيز كارون شمالي با استفاده از روش تحليل خوشهاي اقدام به اين بررسي گرديد. نتايج نشان داد كه چهار حوضه بهشتآباد، بارز،كوه سوخته، مرغك، از حوضههاي منتخب غيرهمگن بوده و نه حوزه شامل حوضههاي ارمند، (گدار كبك)تگرگ آب، پلكرهبس، دزكآباد، سولگان، گردبيشه، تنگزردآلو، زرين درخت، تنگدركشوركش به عنوان يك منطقه همگن تشخيص داده شدهاند و سپس مراحل قبلي دوباره با9 ايستگاه باقيمانده انجام گرديد. براي ارزيابي بهترين مدل رگرسيوني از آماره هايي مانند RMSE، R2 و NS استفاده شد. نتايج حاصل نشان داد بهترين مدل، مدل حاصل از تمامي متغيرها و نه ايستگاه همگن حاصل از تحليل خوشه اي و مدل استفاده از لگاريتم متغيرها و ايستگاههاي همگن در مرتبه بعدي بود. مدل استفاده از همهي متغيرها و تمامي ايستگاه ها نيز دربرخي موارد بهترين عملكرد را نشان داد و مدل استفاده از سه عامل با بيشترين خطا كمترين عملكرد را از خود نشان داد. در بهترين روشها، شيب متوسط حوزه (was) و بارش متوسط ساليانه (pay)بيشترين تاثير مثبت و ضريب گراوليوس (gc) بيشترين تاثير منفي را در مدلها داشتند. در تحليل روابط رگرسيوني، ورود متغيرها به روش Enter عملكرد بهتري را از خود نشان داد.

226665

آبخيزداري

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان