ارزيابي اثر تغييرات اقليمي بر فنولوژي و سطح ‌پوشش جنگل حرا در تالاب بين‌المللي حراي رود گز

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي محيط زيست

كارشناسي ارشد

جنگل‌هاي مانگرو در سواحل گرمسيري ايران به عنوان يك اكوسيستم حياتي و اقتصادي با اهميت بسزايي شناخته مي‌شوند. در حال حاضر، فعاليت‌هاي انساني و تغييرات محيطي، اين جنگل‌ها را به خطر انداخته و نياز به حفاظت و توسعه آن‌ها را ضروري مي‌كند. استفاده از روش‌هاي پيشرفته سنجش از دور به منظور ارزيابي جامع محيط‌زيستي در اين مناطق از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. هدف اصلي اين مطالعه بررسي فنولوژي و شاخص پوشش‌گياهي NDVIبراي دو گونه حرا و چندل در تالاب بين‌المللي حراي رود گز و بررسي اثر پارامتر‌هاي اقليمي همچون دماي متوسط، دماي حداقل، دماي حداكثر، دماي سطح آب، بارش، شوري آب، و شاخص خشكسالي SPEI بر روي فنولوژي و ميزان شاخص پوشش‌گياهي NDVI دو گونه است. همچنين، سطح پوشش تالاب در 9 كلاس طبقه بندي شد كه شامل چهار طبقه پوشش مانگرو- سطح پوشش خالص گونه‌هاي حرا، سطح پوشش خالص گونه چندل، تركيب دو گونه با غالبيت گونه حرا و تركيب دو گونه با غالبيت گونه چندل- به‌ همراه طبقات مربوط به نوع خاك-گل، ماسه، تپه‌هاي ماسه‌اي، گل ماسه‌اي- و طبقه‌اي تحت عنوان ساير كه فرض برآن است در بردارنده طبقات جلبك و رسوبات آلوده به گازوئيل است. در نهايت پس از شناسايي تغييرات سطح پوشش‌گياهي تالاب در طي دو دهه (2022-2001)، اثر تغيير اقليم بر اين تغييرات مورد بررسي قرار گرفت. در اين مطالعه از اطلاعات حاصل از بررسي ميداني، تصاوير Sentinel-2، و پلتفرم گوگل ارث انجين جهت برآورد شاخص پوشش‌گياهي NDVI و بررسي فنولوژي در دوره 6 ساله، 2016 تا 2022 استفاده شده‌است. سطح پوشش منطقه نيز با بهره‌گيري از تصاوير Landsat-7، Landst-8 و Sentinel-2 در طي سال‌هاي2022-2001 به همراه نتايج مطالعه ميداني در الگوريتم جنگل تصادفي در نرم‌افزار R طبقه‌بندي شد. در ادامه تغييرات 4 سطح پوشش‌گياهي در نرم‌افزار R شناسايي شد و روند اين تغييرات با تغييرات اقليمي مورد بررسي قرار گرفت. بر اساس نتايج اين مطالعه اگرچه امضاي طيفي دو گونه حرا و چندل الگوي يكساني را نشان مي‌دهد، اما محدوده بازتاب متفاوتي دارند لذا مي‌توان آنها را جداگانه مورد بررسي قرار داد. همچنين نتايج نشان مي‌دهد كه شاخص پوشش‌گياهي NDVI مناسب‌ترين شاخص براي مطالعه اين دو گونه است و در بررسي فنولوژي موثر است. طبق نتايج، شروع فصل رشد دو گونه در ماه‌ سپتامبر و پايان رشد آن‌ها در ماه‌ مه است و دو پارامتر دما و بارش مهم‌ترين پارامترهاي اقليمي اثرگذار بر اين چرخه هستند. قابل توجه است كه طول فصل رشد تمام مانگروها در دنيا 9-8 ماه است كه با نتايج اين مطالعه مطابقت دارد. نتايج بررسي مساحت مانگروها حاكي از آن است كه مساحت سطوح خالص دو گونه حرا و چندل با روندكاهشي همراه بوده و اين روند كاهشي در گونه حرا با شيب بيش‌تري همراه بوده است با اين حال حدود دو سوم منطقه پوشيده از گونه حرا مي‌باشد. شايان ذكر است بر اساس نتايج مطالعه حاضر، مانگروها به سمت ساحل در حال عقب‌نشيني هستند و به طور كلي مي‌توان اين تغييرات را به تغييرات دما و بارندگي ارتباط داد. اين اطلاعات مي‌تواند به مسئولان محيط‌زيست كمك كند تا بهترين استراتژي‌ها براي حفاظت و توسعه پايدار جنگل‌هاي مانگرو را اتخاذ كنند. نتايج اين تحقيق نشان مي‌دهد كه تكنيك‌هاي يادگيري ماشين نيز در طبقه‌بندي گونه‌هاي جنگل‌هاي مانگرو به خوبي عمل كرده و به ما اطلاعات دقيقي از وضعيت اكوسيستم ارائه مي‌دهد. در آينده، استفاده از اين داده‌هاي جديد به همراه روش‌هاي پيشرفته تحليل، مي‌تواند به بهبود برنامه‌هاي حفاظتي و مديريتي جنگل‌هاي مانگرو كمك كند و براي تصميم‌گيري‌هاي مؤثرتر در زمينه حفاظت محيط‌زيست ساحلي ايران ارزشمند باشد.

226148

ارزيابي و آمايش سرزمين

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان