ارزيابي عملكرد زنبورداري لورك و راهبردهاي رسيدن به يك زنبورداري پايدار

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم دامي

كارشناسي ارشد

اهميت فوق‌العاده صنعت پرورش زنبور عسل به واسطه‌ي توليد محصولات فراسودمند، نقش بسيار موثر آن در افزايش كمّي و كيفي محصولات كشاورزي، حفظ تنوع زيستي و در مجموع بهبود سطح امنيت غذايي از طريق گرده‌افشاني بر كسي پوشيده نيست، اما اين صنعت بسيار مهم همچنان با مشكلات و نيز فرصت‌هاي ناديده گرفته‌شده‌اي روبرو است كه در صورت مد نظر قرار دادن، مي‌تواند عملكرد و بازدهي آن را بهبود بخشد. زنبورستان لورك متعلق به دانشكده كشاورزي دانشگاه صنعتي اصفهان يكي از زنبورستان‌هاي ثابت در سطح كشور و با قدمتي نسبتا طولاني است كه تنها محصول توليدي آن در طي اين دوران عسل بوده است. در تحقيق حاضر تلاش شده است ضمن بررسي عوامل موثر بر اقتصاد اين زنبورداري، به ارزيابي راهكارهايي براي بهبود عملكرد اين زنبورستان با هدف افزايش بازده اقتصادي آن پرداخت. براي بررسي تاثير تغييرات اقليم بر عملكرد اين زنبورداري از داده‌هاي سازمان هواشناسي استفاده شد. بررسي‌هاي انجام شده نشان داد ميزان عسل توليدي در اين زنبورستان متاثر از تعييرات اقليمي بوده است. براي برآورد ميانگيني از مقادير محصولات ديگري غير از عسل كه ميتوان از يك كندو در اين زنبورستان انتظار داشت، 15 كندو از اين زنبورستان به‌طور تصادفي انتخاب شدند. آزمايش در سه تيمار و در 5 تكرار صورت گرفت: كندوهايي كه از آنها زهر گرفته شد، كندوهايي كه از آن‌ها گرده جمع‌آوري شد و كندوهاي شاهد، همچنين دو كندو نيز به پرورش ملكه اختصاص داده شد و با استفاده از روش بودجه‌بندي فعاليتي ميزان سوددهي حاصل از هر گروه از اين فعاليت‌ها بررسي شد. نتايج حاصل از اين تحقيق نشان داد زماني كه محصول مورد نظر تنها محدود به عسل باشد، اين سيستم توليدي زيان‌ده مي‌باشد. زماني كه علاوه بر برداشت عسل به جمع‌آوري زهر نيز پرداخته‌شود، با وجود افزايش سود، اين نوع سيستم توليد همچنان زيان‌ده است. برداشت عسل و گرده نيز در اين زنبورداري ثابت همچنان زيان‌ده مي‌باشد، با اين تفاوت كه ميزان زيان اقتصادي در مقايسه با حالت تك محصولي (عسل) كمتر است. ولي با اقدام به پرورش ملكه، شاهد سوددهي قابل‌توجهي در اين زنبورداري خواهيم بود. بنابراين، اين فعاليت توليدي، به‌عنوان فعاليتي سودده در ميان ديگر فعاليت‌ها در نظر گرفته شد. هم‌چنين در اين تحقيق بودجه‌بندي فعاليتي براي يك واحد متعارف زنبورداري ثابت و كوچ‌رو نيز بررسي شد و با نتايج حاصل از زنبورستان لورك مقايسه شد. نتايج حاصل از اين بخش نيز نشان داد كه از دلايل مهم سودده نبودن فعاليت زنبورداري در اين زنبورستان، شرايط آب و هوايي خاص اين منطقه، نبود پوشش گياهي مناسب، عدم مهاجرت دادن كندوها و نيز در نظر نگرفتن ديگر محصولات زنبورستان به‌جز عسل است . بخشي از اينها با توجه به نوع سيستم آموزشي-پژوهشي بودن اين مزرعه و نيز مهاجرت ندادن كندوها به محلي با پوشش گياهي بهتر به منظور پيشگيري از انتقال بيماريها به داخل زنبورستان قابل توجيه است، ولي بي‌توجهي به ساير محصولات كندوي زنبور عسل در اين زنبورستان هيچ توجيهي ندارد. پس از بررسي وضعيت اقتصادي زنبورداران، به بررسي تاثير افزايش قيمت نهاده‌هاي توليدي و محصولات زنبور عسل بر بازده ناخالص زنبورداران با استفاده از مدل برنامه‌ريزي رياضي اثباتي پرداخته‌شد و حل مدل ارائه شده در نرم‌افزار GAMS صورت گرفت. نتايج حاصل از اين بخش از تحقيق نيز نشان داد در صورتي كه نرخ تورم در سال پايه مورد نظر برابر با ميانگين تورم در چهار سال اخير باشد، زنبوردار به سودي حدود 12 درصد خواهد رسيد و ادامه‌ي اين فعاليت صنعتي تاثيرگذار بر طبيعت همچنان توجيه اقتصادي خواهد داشت.

225861

ژنتيك و اصلاح دام

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان