عنوان
برنامه‌ريزي تركيب و تخصيص فضاي قفسه براي دسته‌هاي محصول و چيدمان آن‌ها در قفسه‌هاي دوبعدي با استفاده از الگوي چينش زيگزاگي آلدپ
نويسنده اصلي
ميراحسني، نسيم
محل تحصيل
اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان
رشته تحصيلي
مهندسي صنايع
مقطع تحصيلي
كارشناسي ارشد
چكيده
فروشگاه‌هاي خرده‌فروشي در همه كشور‌ها يكي از مهم‌ترين اجزاء زنجيره تأمين سبد خريد خواروبار مردم است. با توجه به رقابت نزديك در صنعت خرده‌فروشي، خرده‌فروشان در تلاش براي بهبود عملكرد و اداره كارآمد‌تر فروشگاه‌هاي خود مي‌باشند. قفسه‌هاي اين فروشگاه‌ها محدود و يكي از منابع پرهزينه آن‌ها است كه استفاده مؤثر از آن مي‌تواند يكي از عوامل اصلي موفقيت يك فروشگاه باشد. هر قفسه شامل مجموعه‌اي از بخش‌هاي به‌هم‌پيوسته است كه جذابيت آن‌ها، وابسته به مكان و نحوه چيدمان دسته‌هاي محصول، درون آن‌ها است. همچنين سود مورد انتظار حاصل از تخصيص فضا به يك دسته محصول، نه‌تنها رابطه مستقيمي با ميزان فضاي اختصاص يافته به آن دارد، بلكه به جذابيت مكان قرارگيري آن دسته محصول در قفسه، ميزان خريد تكانشي و حاشيه سود آن نيز وابسته است. علاوه بر اين در‌نظر‌گرفتن وابستگي و يا عدم وابستگي دسته‌هاي محصول به‌يكديگر و ملاحظات قرابت و عدم قرابت در ميان آن‌ها، در تخصيص دسته‌هاي محصول به قفسه‌ها و تعيين مكان آن‌ها حائز اهميت است. لذا در اين پاياننامه، مسئله انتخاب دسته‌هاي محصول مناسب براي ارائه در فروشگاه، تخصيص مقدار فضاي مناسب به هر دسته محصول و تعيين مكان آن‌ها با توجه به ويژگي‌هاي منحصر‌بفرد هر دسته محصول و در‌نظر‌گرفتن ملاحظات قرابت و عدم قرابت در ميان جفت دسته‌هاي محصول در فضاي كلي فروشگاه انجام ميشود. علاوه بر اين نظم چيدمان هر دسته محصول درون قفسه‌ها نيز مورد‌بررسي قرارگرفته است.
هدف از طرح اين مسئله حداكثر سازي سود كلي فروشگاه است كه به‌اين‌منظور يك مدل برنامه‌ريزي رياضي عدد صحيح يكپارچه با سه تابع هدف براي مسئله تعريف‌شده است. تابع هدف اول جهت محاسبه سود حاصل از فروش محصولات است كه اين سود رابطه مستقيمي با تناسب مكان و مقدار فضاي اختصاص يافته به هر دسته محصول دارد، همچنين اين سود وابسته به حاشيه سود هر دسته محصول و نرخ خريد تكانشي آن است. تابع هدف دوم نيز به‌منظور در‌نظر‌گرفتن وابستگي و يا عدم وابستگي دسته‌هاي محصول به‌يكديگر، جهت تعيين مكان آن‌ها در فروشگاه نوشته شده و از نوع بيشينه‌سازي است. نحوه عملكرد تابع هدف دوم به اين‌صورت است كه در‌صورتي‌كه دو دسته محصولي كه وابستگي و قرابت زيادي نسبت به يكديگر دارند در مجاورت يكديگر قرار گيرند و يا جفت دسته‌هاي محصولي كه عدم وابستگي نسبت به يكديگر دارند، در مجاورت يكديگر قرار نگيرند، امتياز مثبتي براي تابع هدف دوم لحاظ ميشود كه مقدار اين امتياز، با ميزان وابستگي و يا عدم وابستگي ميان آن جفت دسته محصول متناسب است. تابع هدف سوم نيز جهت ايجاد نظم در چيدمان دسته‌هاي محصول در قفسه‌ها نوشته‌شده است. جهت محاسبه نظم چيدمان هر دسته محصول، از شمارش رئوس شكل هندسي حاصل از چيدمان آن دسته محصول در قفسه استفاده‌شده و هر چقدر تعداد رئوس حاصل از چيدن يك دسته محصول در قفسه كمتر باشد، آن چيدمان منظم‌تر محسوب ميشود. در اين روش چيدمان مستطيلي (چهارگوش) به‌عنوان چيدمان ايده‌آل در‌نظر‌گرفته شده كه داراي چهار رأس مي‌باشد.
براي حل اين مدل سه هدفه نيز از روش معيار كلي (LP متريك) استفاده شده است. همچنين براي حل مسائل اين مدل در ابعاد كوچك از حل‌كننده سيپلكس در نرم‌افزار گمز استفاده‌شده و براي مسائل در ابعاد متوسط و بزرگ از دو الگوريتم فرا ابتكاري ژنتيك و جستجوي ممنوعه استفاده‌شده است. همچنين براي الگوريتم ژنتيك چندين عملگر تقاطع و جهش طراحي‌شده كه اين عملگر‌ها به‌صورت تركيبي با يكديگر كار مي‌كنند. پارامتر‌هاي اين دو الگوريتم نيز از روش تاگوچي و با استفاده از نرم‌افزار ميني‌تب تعيين‌شده است. نتايج عددي نشان مي‌دهد كه در ابعاد كوچك حل‌كننده سيپلكس داراي جواب بهينه مي‌باشد و الگوريتم‌هاي فرا ابتكاري جواب‌هاي نزديك به بهينه، با خطاي كمتر از يك درصد به دست مي‌دهند. در ابعاد متوسط الگوريتم جستجوي ممنوعه و الگوريتم ژنتيك، هر دو جواب‌هاي بهتر و در زمان كمتري نسبت به حل‌كننده سيپلكس مي‌دهند و الگوريتم جستجوي ممنوعه، جواب‌هاي بهتر و در زمان كمتري نسبت به الگوريتم ژنتيك به دست مي‌دهد. در ابعاد بزرگ نيز حل‌كننده سيپلكس قادر به يافتن جواب نيست كه در اين حالت نيز الگوريتم جستجوي ممنوعه، جواب‌هاي بهتري نسبت به الگوريتم ژنتيك به دست مي‌دهد.
شماره ركورد
224804
گرايش رشته تحصيلي
مهندسي لجستيك و زنجيره تامين
دانشكده
مهندسي صنايع و سيستم ها
دانشگاه
دانشگاه صنعتي اصفهان