بهبود رنگ سياه الياف پلي استر با روش هاي تركيبي

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي نساجي

كارشناسي ارشد

رنگرزي سياه پارچه چادري پلي‌استري وحصول عمق رنگ مناسب، به دليل محدوديت¬هاي رنگرزي، انعكاس سطحي نسبتا زياد الياف آن و حصول سياه ترجيحي با مشكلاتي روبرو است. در پژوهش حاضر سعي بر بهبود عمق رنگ سياه پلي‌استر با استفاده از روش‌هاي گوناگون شده است. در مرحله اول، هدف امكان‌سنجي پيداكردن مختصات طيفي و رنگي واقعي رنگينه¬هاي كاربردي در مخلوط رنگينه¬ها براي ايجاد رنگ سياه ترجيح¬داده¬شده براي چادرمشكي است. براي به‌دست‌آوردن اين اطلاعات، از روش¬هاي تحليل رياضي استفاده شد. ازآنجاكه هنوز در مورد خصوصيات طيفي و رنگي سياه‌چادري كار مناسبي انجام نشده است، روش‌هاي تحليل‌اجزاي اصلي و فاكتورگيري غيرمنفي ماتريس‌ها مورداستفاده قرار گرفتند و بردارهاي پايه طيف سياه‌چادري پلي¬استري محاسبه و باهم مقايسه شدند. نتايج نشان داد كه در روش تحليل اجزا اصلي استفاده دو بردار ويژه و در روش فاكتورگيري غيرمنفي ماتريس چهار بردار پايه براي بازسازي انعكاس يك سري پارچه سياه چادري كافي هستند. همچنين، با توجه به مثبت بودن داده¬هاي منحني پايه بدست آمده از روش فاكتورگيري غيرمنفي ماتريس، استفاده از اين داده¬ها براي تعيين اوليه¬هاي رنگي مناسب براي همانندي رنگ سياه چادر مشكي بررسي شد. به¬علت كاربرد روش¬هاي تكميلي ويژه بر اين پارچه¬ها و انعكاس خيلي كم آنها، اين روش نتايج مورد انتظار را ارائه نداد. در ادامه پژوهش، در گام اول رنگرزي حلالي با مخلوط آب و پلي‌اتيلن-گليكول با گريدهاي متفاوت بررسي شد. داده‌هاي رنگي، تأثير بر روي ساختار شيميايي پلي¬استر، مورفولوژي سطح الياف، استحكام و ثبات شستشويي پارچه¬هاي رنگرزي شده به اين روش، مورد بررسي قرار گرفت. نتايج اين آزمون¬ها نشان داد كه هر گريد پلي‌اتيلن¬گليكول موجود در حلال، سبب ايجاد ‌رنگ متفاوتي براي سياه حاصل شد و استفاده از حلال، تأثيري قابل¬توجه بر ساختار شيميايي و مورفولوژي سطح الياف پلي‌استر ندارد. همچنين مطابق اين نتايج، ثبات شستشويي نمونه‌هاي حاصل تغيير قابل¬توجهي نشان نداد. به¬هرحال، عمل رنگرزي در حضور پلي¬اتيلن¬گليكول سبب كاهش قابل¬ملاحظه نيروي پارگي شد. اين كاهش به تغيير ريزساختار و اندازه¬زنجيره پليمري الياف پلي¬استر در اثر عمل با پلي¬اتيلن¬گليكول ربط داده¬شد. در ادامه تحقيق، اثر عمليات كاهش وزن با دو درصد متفاوت 12% و 33% و همچنين شرايط بهينه عمليات تثبيت حرارتي بعد از عمليات كاهش وزن بر عمق رنگ سياه پارچه پلي¬استري بررسي شد. اثر تثبيت حرارتي به دليل وقوع فرايند تبلور مجدد بر روي جذب رنگينه مطلوب نبود و نمونه‌ تثبيت حرارتي¬نشده جذب رنگينه بيشتري از خود نشان داد. عمليات كاهش وزن 33% نسبت به عمليات كاهش وزن 12%، عمق رنگي بهتري ارائه داد كه علت اين موضوع، ايجاد زبري سطحي بيشتر و حفره¬هاي بزرگ‌تر ايجاد شده در سطح الياف گزارش شد. در نهايت، عمليات پوشش با عمق¬دهنده روي نمونه‌هاي منتخب انجام شد كه در نتيجه اين عمليات، همواره روشنايي كاهش يافته و عمق سياه نمونه¬ها افزايش يافته و تغيير در زاويه فام رنگ سياه مشاهده شد. اگرچه رنگينه‌هاي مورداستفاده، رنگينه‌هاي تجاري مورداستفاده در صنعت بودند كه به¬واقع بر اي رنگرزي پلي¬استر در واسط آب فرمولاسيون شده‌ بودند، اما نمونه‌هاي رنگرزي شده با حلال پلي‌اتيلن¬گليكول (به‌ويژه PEG10000) داده‌هاي رنگي مطلوبي بر اساس سياهي ترجيح داده شده از خود ارائه دادند.

224493

شيمي نساجي و رنگ

مهندسي نساجي

دانشگاه صنعتي اصفهان