آسيب‌شناسي الگوي فعاليت گروه‌هاي جهادي با هدف بهينه‌سازي آن در جهت تعالي جوامع روستايي (مطالعه موردي: شهرستان قلعه گنج استان كرمان)

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

توسعه روستايي

كارشناسي ارشد

محروميت مهم‌ترين عامل نابودكننده سرمايه انساني جوامع است. لذا، كشورهاي مختلف جهان طرح‌ها و برنامه‌هاي گوناگوني را در راستاي مقابله با آن ترتيب داده‌اند. اولين گام براي مقابله با محروميت بعد از انقلاب اسلامي در ايران، تأسيس جهاد سازندگي بود. اين نهاد بعد از دو دهه فعاليت منحل، و البته تبديل به منبع الهامي براي شكل‌گيري گروه‌هاي جهادي در ايران شد. امروزه حركت‌هاي جهادي با تجربه بيش از دو دهه حضور و فعاليت در حوزه محروميت‌زدايي، تبديل به يك ظرفيت ارزشمند در ايران شده است. اگرچه پژوهش‌هاي انجام شده توانسته‌اند نتايج مثبت فعاليت‌هاي جهادي را نشان دهند، اما آسيب‌هاي مهمي نيز در اين الگو‌ ديده مي‌شود. اين آسيب‌ها، كارآمدي اين الگو را به چالش كشيده است. لذا شناسايي آسيب‌هاي مذكور و تلاش براي رفع آن ضروري است. اين پژوهش كاربردي با استفاده از روش توصيفي تحليلي به بررسي آسيب‌ها و راهكارهاي اصلاحي الگوي فعاليت جهادي در ايران مي‌پردازد. روش تحقيق به صورت آميخته كيفي كمي است. در بخش كيفي، از طريق مصاحبه با خبرگان اين حوزه به شناسايي الگوي غالب در فعاليت گروه‌هاي جهادي و آسيب‌‌هاي موجود در هر مرحله از آن پرداخته شده است. در بخش كمي، نتايج بخش كيفي با استفاده از يك نمونه آماري 90 نفري از روستاييان شهرستان قلعه گنج استان كرمان، تطبيق‌سنجي شده‌اند. نتايج تحقيق نشان داد كه آسيب‌هاي فعاليت‌هاي جهادي را مي‌توان در قالب 11 مرحله دسته‌بندي نمود. همچنين 15 مورد از 47 آسيب شناسايي شده و نيز تمامي راهكارها، توسط نمونه روستاييان تطبيق گرديدند. از جمله مهم‌ترين آسيب‌هاي شناسايي شده در الگوي فعاليت گروه‌هاي جهادي مي‌توان به اين موارد اشاره نمود: دوگانگي بين فعاليت جهادي و شغل افراد و عدم كسب درآمد از قِبَل فعاليت جهادي، اولويت وجه انسان‌سازي و رشد فردي نسبت به وجه پيشرفت روستا، پيگيري ماموريت احسان به جاي ماموريت عدالت، ضعف در مشاركت با مردم محلي، قالب اردويي و كوتاه‌مدت فعاليت‌ها و عدم تخصص جهادگران اشاره كرد. همچنين بازتعريف ماهيت و ماموريت گروه‌هاي جهادي در دو قالب گروه‌هاي جهادي مستقر و تخصص‌محور، قرارگيري مشاوران متخصص در كنار گروه‌ها، مشاركت اقتصادي گروه‌هاي جهادي با روستاييان در قالب ايجاد تعاوني‌هاي مشترك، ايجاد شبكه گروه‌هاي جهادي و سازوكاري براي هم‌افزايي و انتقال تجارب بين آنها از كليدي‌ترين راهكارهاي ارائه شده براي بهينه‌سازي الگوي فعاليت گروه‌هاي جهادي است. نتايج تحليل عاملي نشان داد كه 5 عامل «خلأ دانش شناسايي و تحليل»، «خطا در رويكردها»، «نقص در ابزارها»، «انگيزش و الگوسازي نادرست» و «ساختار ناكارآمد» مي‌توانند 63 درصد واريانس متغير وابسته آسيب‌هاي الگوي فعاليت جهادي را تبيين نمايند.

224492

مديريت توسعه

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان