بررسي پتانسيل گياه پالائي ذرت تحت تاثير بيوچار و سطوح مختلف كم آبياري با پساب تصفيه شده صنعتي

علوم و مهندسي آب گرايش آبياري و زهكشي

10/2/2023 12:00:00 AM

كمبود آب در مناطق خشك و نيمه‌خشك، يكي از مهم‌ترين عوامل محدودكننده در توليد محصولات كشاورزي محسوب مي‌شود. از اين رو، استفاده از منابع آب غيرمتعارف نظير پساب تصفيه‌شدۀ صنعتي مورد توجه قرار گرفته است. وجود فلزات سنگين در اين منابع سبب بروز مشكلات زيست‌محيطي مي‌گردد. لذا تلاش براي پالايش اين فلزات از خاك امري ضروري مي‌باشد. اين پژوهش با هدف بررسي پتانسيل گياه پالائي ذرت تحت تأثير بيوچار و سطوح مختلف كم‌آبياري با پساب تصفيه‌شدۀ صنعتي، به¬صورت آزمايش فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي با سه تكرار اجرا شد. فاكتورهاي آزمايش شامل بيوچار پوست بادام در سه سطح B1، B2 وB3 (صفر، يك و دو درصد وزني) و آبياري در سه سطح I1، I2 و I3 (آبياري كامل و كم‌آبياري در حد 70 و 40 درصد آبياري كامل) بودند. نتايج نشان داد كه اثر متقابل تيمارها بر پارامترهاي EC، كربن آلي و غلظت عناصر نيتروژن، فسفر، پتاسيم، سديم، SAR، منگنز كل و روي كل در خاك و غلظت عناصر نيتروژن، فسفر، پتاسيم، منگنز كل، روي كل، سرب كل و مس كل در گياه و فاكتور تجمع زيستي فلزات روي و سرب در سطح احتمال يك درصد و بر فاكتور تجمع زيستي منگنز در سطح احتمال پنج درصد معني‌دار بود. تيمارهاي I2 و I3، پارامترهاي خاك شامل EC خاك را به‌ترتيب 97/15 و 12/94 درصد، غلظت سديم را 06/51 و 01/96 درصد، مجموع غلظت كلسيم و منيزيم را 51/47 و 10/117 درصد و پارامتر SAR را 86/24 و 58/33 درصد نسبت به شاهد افزايش و غلظت عناصر نيتروژن را 05/21 و 58/31 درصد، كربن آلي را 94/21 و 55/27 درصد، فسفر را 73/17 و 36/29 درصد، پتاسيم را 26/28 و 27/29 درصد، سرب كل را 17/31 و 11/42 درصد، منگنز كل را 22/4 و 71/8 درصد و روي كل را 29/9 و 19/11 درصد نسبت به شاهد كاهش دادند. اين تيمارها همچنين پارامترهاي گياهي شامل قطر ساقه را به‌ترتيب 12 و 33/15 درصد، عرض برگ را 95/28 و 62/30 درصد، غلظت نيتروژن را 79/76 و 18/90 درصد، فسفر را 26/5 و 02/7 درصد، پتاسيم را 24/42 و 58/46 درصد، آهن كل را 49/2 و 02/7 درصد، منگنز كل را 20/13 و 72/22 درصد، روي كل را 80/22 و 19/36 درصد، سرب كل را 01/58 و 75/71 درصد، مس كل را 06/33 و 74/48 درصد و فاكتور تجمع زيستي را براي فلزات منگنز 10 و 20 درصد، روي 31/17 و 77/30 درصد و سرب 82/40 و 02/51 درصد نسبت به شاهد كاهش و بهره‌وري مصرف آب را 71/153 و 86/198 درصد نسبت به شاهد افزايش دادند. تيمارهاي B2 و B3 به‌ترتيب باعث افزايش 03/11 و 21/26 درصدي EC، 30/1 و 94/1 درصدي pH، 72/8 و 13/20 دزصدي كربن آلي، 40/5 و 01/10 درصدي فسفر، 15/14 و 30/22 درصدي پتاسيم، 96/7 و 14/24 درصدي سديم، 38/11 و 03/26 درصدي مجموع كلسيم و منيزيم، 37/4 و 91/1 درصدي روي كل در خاك نسبت به شاهد و كاهش 95/1 و 63/3 درصدي منگنز كل نسبت به شاهد شدند. اين تيمارها همچنين باعث افزايش 57/14 و 14/27 درصدي غلظت پتاسيم و 09/29 و 97/41 درصدي مس كل در گياه نسبت به شاهد و كاهش 14/15 و 81/12 درصدي غلظت منگنز كل، 18/18 و 20/7 درصدي روي كل، 78/17 و 19/36 درصدي سرب كل، 43/5 و 78/9 درصدي فاكتور تجمع زيستي فلز منگنز، 41/20 و 24/12 درصدي فاكتور تجمع زيستي فلز روي و 55/22 و 5/27 درصدي فاكتور تجمع زيستي گياه براي فلز سرب نسبت به شاهد شد. بيش‌ترين فاكتور تجمع زيستي براي عناصر مذكور در آبياري كامل و با عدم حضور بيوچار به‌دست آمد و كم‌ترين مقدار مربوط به كاربرد بيوچار دو درصد در آبياري بر اساس 40 درصد ظرفيت زراعي بود. ترتيب بزرگي فاكتور تجمع زيستي عناصر به‌صورت Mn<Pb<Zn بود. نتايج نشان داد كم آبياري جذب عناصر سنگين در گياه را كاهش داد و تاثير بيوچار در خاك بر جذب فلزات سنگين بيشتر از رشد رويشي گياه در حضور بيوچار بود. بنابراين مي¬توان از بيوچار براي تثبيت گياهي فلزات سنگين در خاك در گياه پالايي استفاده كرد.

224411

دانشگاه اردکان

سلطاني گرد فرامرزي سميه