پاسخ ژنوتيپ هاي كنجد (Sesamum indicum L.) به تغذيه برگي سولفات آهن در شرايط متفاوت آبياري

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

آگروتكنولوژي

كارشناسي ارشد

خشكي يكي از مهمترين تنش¬هاي غيرزيستي محدود كننده بقاء، رشد و توليد گياهان در بسياري از منـاطق جهـان و ايران است كه اثرات زيان¬باري بر عملكرد گياهان زراعي ازجمله گياهان دانه روغني مانند كنجد دارد مطالعه واكنش¬هاي فيزيولوژيك گياه تحت شـرايط تنش خشكي مي¬تواند به شناسايي مكانيـسم¬هـاي موثر در تحمل به خشكي كمك كند. درحالي¬كه آهن يكي از عناصر كم¬مصرف ضروري براي رشد تمامي گياهان است، اثبات شده كه قليايي بودن خاك هاي مناطق خشك و نيمه خشك نظير ايران از جمله علت¬هاي اصلي كاستن از دسترسي ريشه گياهان به ¬عناصر كم¬مصرف ضروري مانند آهن است . همين امر مانعي بر سر راه استفاده كودهاي شيميايي اين عناصر در خاك¬هاي زراعي است و محلول¬پاشي آنها روي شاخ و برگ گياهان را مطرح مي سازد. بر اين اساس آزمايشي گلداني به منظور بررسي اثر محلول پاشي آهن (بدون محلول پاشي و محلول پاشي كود سولفات آهن) با غلظت ( 3 گرم در ليتر) بر رشد و خصوصيات فيزيولوژيك و عملكردي پنج ژنوتيپ (نازتك¬شاخه، ورامين، شيراز، يكتا و اولتان) در دو سطح آبياري (شاهد و تنش رطوبتي) در گلخانه دانشگاه صنعتي اصفهان به صورت فاكتوريل در قالب طرح بلوك¬هاي كامل تصادفي با سه تكرار در تابستان 1401 اجرا شد. نتايج نشان داد كه غلظت كلروفيل¬هاي a، b (33 و30 درصد)، كارتنوئيد (40 درصد)، حداكثر كارآيي كوانتومي فتوسيسيمII (7 درصد)، ارتفاع بوته (14 درصد)، محتواي نسبي آب برگ (21درصد)، غلظت آهن برگ (25 درصد)، تعداد دانه در كپسول (15 درصد)، تعداد دانه در بوته (32 درصد)، تعداد كپسول در بوته (18 درصد)، وزن دانه در كپسول (26 درصد)، وزن هزاردانه (19 درصد)، وزن دانه در بوته (37 درصد) و وزن خشك بخش هوايي (25 درصد) تحت تنش تنش خشكي نسبت به شاهد آبياري كاهش يافت، درحالي¬كه غلظت پرولين برگ (87 درصد) و غلظت قندهاي محلول (48 درصد) تحت تنش خشكي نسبت به شاهد آبياري افزايش پيدا كرد. استفاده از محلول پاشي آهن منجز به افزايش كم و بيش ملموس غلظت كلروفيل هاي a، b و كارتنوئيد، حداكثر كارآيي كوانتومي فتوسيسيمII، ارتفاع بوته، محتواي نسبي آب برگ، غلظت آهن برگ، تعداد دانه در كپسول، تعداد دانه در بوته، تعداد كپسول در بوته، وزن دانه در كپسول، وزن هزاردانه، وزن دانه در بوته و وزن خشك بخش هوايي ژنوتيپ¬هاي كنجد تحت هر دو شرايط رطوبتي شد. چون محلول پاشي آهن صفت¬هاي اندازه¬گيري شده در اين آزمايش را در شرايط شاهد آبياري و به¬ويژه در شرايط تنش خشكي به طور معني¬داري بهبود بخشيد، مي¬توان نتيجه گرفت كه اين شيوه بكار بردن عنصر ضروري آهن در بهبود رشد و عملكرد كنجد به¬ويژه هنگامي كه با تنش كمبود آب روبرو باشد موثر است.

223797

فيزيولوژي گياهان زراعي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان