ارزيابي پاسخ دو توده گاو‌زبان اروپايي به رژيم هاي رطوبتي خاك و تلقيح قارچ مايكوريزا گونه Funneliformis mosseae

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

توليد و ژنتيك گياهي

كارشناسي ارشد

علاقه به توليد گياهان دارويي و معطر به عنوان يك منبع قابل اعتماد براي درمان و تسكين بسياري بيماري¬ها به طور مداوم در سراسر جهان در حال افزايش است. گل گاوزبان اروپايي ((Borago officinalis L. گياهي است يكساله و براي مصارف دارويي و آشپزي، اما عمدتاً براي روغن دانه آن كشت مي¬شود. گل گاوزبان يكي از شناخته‌شده‌ترين منابع اسيد-گاما لينولنيك (GLA)، است چرا كه از محتواي كل روغن دانه كه 30 تا 40 درصد است نزديك به 20 تا 30 درصد آن GLA است. تنش خشكي يكي از تنش‌هاي مهم غيرزنده است كه به شدت بر توليد مواد غذايي در سراسر جهان تأثير مي‌گذارد. از ميان روش‌هاي مديريتي مختلف براي به حداقل رساندن خسارات تنش خشكي، ارتقاي رابطه گياه-ميكروب از طريق بهبود فرآيندهاي فيزيولوژيك مختلف به تحمل تنش خشكي گياه كمك مي‌كند. قارچ‌هاي مايكوريزا همزيست‌هاي مهم ريشه گياه در خاك هستند كه در تغذيه گياه، حاصل‌خيزي خاك و تحمل تنش‌ها دخيل هستند. در اين پژوهش تاثير قارچ مايكوريزا (گونه‌ي Funneliformis mosseae) روي برخي ويژگي‌هاي رشدي و فيزيولوژيك و همچنين خصوصيات عملكردي و كيفي گل‌گاوزبان اروپايي تحت تنش خشكي، به صورت دو آزمايش گلداني مورد بررسي قرار گرفت. هر آزمايش به صورت طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي و به صورت فاكتوريل در چهار تكرار انجام شده است. آزمايش اول مشتمل بر دو ژنوتيپ (پاكان بذر و دشتيار)، دو سطح تلقيح خاك با مايكوريزا (بدون مايكوريزا و با مايكوريزا) و سه سطح آبياري (يك سطح تيمار آبياري كامل و دو سطح تنش خشكي متوسط و شديد) بود و آزمايش دوم نيز مشتمل بر دو ژنوتيپ (پاكان بذر و دشتيار)، دو سطح تلقيح ميكوريزا و دو سطح آبياري (يك سطح تيمار آبياري كامل و يك سطح تنش خشكي) بود. نتايج دو آزمايش نشان داد كه تنش خشكي منجر به كاهش درصد آغشتگي مايكوريزايي ريشه، محتواي نسبي آب برگ، حداكثر كارآيي كوانتومي فتوسيستمII، غلظت كلروفيل a و b، پايداري غشا، غلظت فسفر، وزن تر وخشك ريشه، حجم ريشه، وزن‌تر و خشك بخش هوايي شد. تنش خشكي همچنين منجر به افزايش غلظت قندهاي محلول، فنول كل، فلاونوئيد كل، كاروتنوئيد، و پرولين شد. در تمامي اين صفات قارچ مايكوريزا سبب تخفيف اثرات خشكي و كمك به بهبود رشد گياهان در هر دو آزمايش شد و به گياهاني كه تحت تنش خشكي قرار نگرفتند نيز در جهت استفاده بهتر از آب موجود در خاك و افزايش رشد كمك كرد. نتايج حاصل نشان داد كه مايكوريزا مي‌تواند گياه دارويي گل گاو زبان اروپايي را در استفاده بهتر از فسفر و آب موجود در خاك، و در نتيجه بهبود خصوصيات فتوسنتري، رشد ريشه و بخش هوايي به ويژه تحت شرايط تنش خشكي كمك كند.

223570

فيزيولوژي گياهان زراعي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان