اتنوبوتاني، اتنوفارماكولوژي و اتنواكولوژي گياهان دارويي شهرستان كوهچنار استان فارس

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي مرتع

كارشناسي ارشد

از زمان¬هاي گذشته تاكنون از گياهان دارويي در درمان و پيشگيري بيماري‌ها استفاده شده است كه اين گنجينه باارزش اطلاعاتي بايستي براي استفاده نسل‌هاي آتي حفظ شود. اين مطالعه با هدف جمع‌آوري دانش بومي در زمينه اتنوبوتاني، اتنواكولوژي و اتنوفارماكولوژي در شهرستان كوهچنار واقع در استان فارس انجام شد. دراين مطالعه داده‌هاي مورد نياز پيرامون خواص و كاربرد، اطلاعات محيطي و همچنين ميزان و نحوه استفاده از گياهان دارويي به روش پرسشنامه و انجام مصاحبه حضوري از تعداد 30 نفر از افراد روستايي و 30 نفر در مناطق شهري آشنا با گياهان دارويي گردآوري شد. در اين پژوهش براي تجزيه و تحليل داده‌ها از روش آمار توصيفي (جدول و نمودارهاي آماري) و آمار استنباطي (آزمون k اسكوئر و آزمون من ويتني) استفاده شد. نتايج نشان داد كه تعداد 64 گونه دارويي در اين منطقه مورد استفاده قرار مي‌گيرد كه تعداد 11 گونه از عطاري‌ها تهيه مي‌شود و 53 گونه ديگر به صورت خودرو در رويشگاه‌هاي مختلف شهرستان رويش دارد. تيره نعناعيان (Lamiaceae) با 9 گونه، تيره گل چتريان (Apiaceae) با 8 گونه و تيره كاسني (Asteraceae) با 7 گونه بيش‌ترين سهم را در تركيب گياهان دارويي استفاده شده در منطقه داشتند. ساكنان شهرستان كوهچنار عمدتا گياهان را به صورت خشك استفاده مي‌كنند و برگ گياهان بيش‌ترين قسمت مورد استفاده گياهان دارويي در اين منطقه بود. بيش‌ترين كاربرد دارويي گياهان دارويي منطقه به ترتيب مربوط به بيماري‌هاي گوارشي(11/23 درصد)، زنان و زايمان (41/13 درصد) و پوست و مو (19/12 درصد) بود. در اين تحقيق گونه‌هاي بنه، بابونه، بادام كوهي و بلوط داراي بالاترين فراواني نسبي نقل قول بودند و گونه‌هاي بادام كوهي، بنه، پونه و كنار داراي بالاترين ميزان اهميت فرهنگي بودند. نتايج آزمون كاي اسكوئر نشان داد كه بين ويژگي‌هاي فردي اعم از سن، جنسيت، درآمد شخص وشغل افراد با اتنوبوتاني رابطه معني‌داري وجود دارد و از هم مستقل نيستند اما بين تحصيلات و درآمد خانواده اين افراد با اتنوبوتاني رابطه معني‌داري وجود نداشت. همچنين بين ويژگي‌هاي فردي اعم ازسن، جنسيت و شغل افراد با اتنوفارماكولوژي و اتنواكولوژي رابطه معني‌داري وجود داشت اما بين تحصيلات، درآمد شخص و خانواده با اين موارد رابطه معني‌داري مشاهده نشد. نتايج آزمون من ويتني نشان داد كه اطلاعات اتنوبوتاني و اتنواكولوژي افراد روستايي و شهري، افراد باسواد و بي‌سواد و همچنين مردان و زنان با هم اختلاف معني‌داري دارند . نتايج نشان داد كه اطلاعات اتنوفاركولوژي بين افراد شهري و روستايي و زنان و مردان با هم تفاوت معني‌داري دارند اما اين دانش در افراد باسواد و بي‌سواد تفاوت معني‌داري نداشت. نتايج نشان داد كه مردم منطقه مطالعاتي اطلاعات ارزشمند و منحصر بفردي راجع به گياهان دارويي داشته بنحوي كه در اين مطالعه براي اولين بار استفاده دارويي از چوب گياه ارژن و ميوه لاله واژگون گزارش شد. انجام اين گونه مطالعات مي‌تواند براي كشف داروهاي جديد گياهي جهت درمان بيماري‌هاي مختلف استفاده شود.

223527

گياهان دارويي و صنعتي

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان