بررسي اثر رايحه‌درماني بااسانس گل‌سرخ بر ميزان تهوع و استفراغ بيماران تحت شيمي‌درماني: يك كارآزمايي شاهددار تصادفي

رشت

چكيده مقدمه: تهوع و استفراغ يكي از شايعترين عارضه‌هاي استفاده از دارو‌هاي شيمي‌درماني است. از اين رو جهت كنترل تهوع و استفراغ از داروهايي مانند اندانسترن و كورتيكواستروئيد‌ها استفاده مي‌شود. اما استفاده از اين داروها با عوارضي همچون خواب‌آلودگي، خستگي سردرد و خشكي دهان همراه است. يكي از روش‌هاي ايمن و كم هزينه كه مي‌توان در كنار داروهاي متداول جهت كاهش شدت تهوع و استفراغ استفاده كرد و داراي عارضه‌هاي داروهاي رايج نمي‌باشد، رايحه‌درماني است. هدف: هدف اين مطالعه تعيين تاثير رايحه‌درماني با اسانس گل‌سرخ بر شدت تهوع و استفراغ بيماران تحت شيمي‌درماني است. مواد و روش ها: اين مطالعه، كارآزمايي شاهد‌دار تصادفي است كه بر روي 64 بيمار تحت شيمي‌درماني در دو سيكل شيمي‌درماني(دوم و سوم) انجام شد. كليه بيماران واجد شرايط با استفاده از روش تصادفي‌سازي بلوكي با اندازه بلوك‌هاي 4 و 6 تايي به صورت مساوي (نسبت 1:1) در گروه‌هاي رايحه‌درماني با اسانس گل‌سرخ و كنترل تقسيم شدند. جهت جمع‌آوري داده‌ها از پرسشنامه اطلاعات دموگرافيك و ابزار VAS استفاده شد. رايحه درماني در گروه مداخله، با ريختن 3 قطره اسانس گل‌سرخ 40 درصد بر روي گاز به ابعاد 5*5 كه به فاصله‌ي بيست سانتي‌متري از بيني به يقه‌ي لباس بيمار متصل شده بود انجام گرفت و از مددجو خواسته شد 3 دقيقه تنفس نرمال داشته‌باشد. اين گاز تا 18 ساعت بعد از شيمي‌درماني به يقه‌ي لباس بيمار متصل بود. گروه كنترل تنها تحت درمان‌ها و مراقبت‌هاي روتين قرار گرفت. در هر دو گروه شدت تهوع و استفراغ دوباره در سه بازه‌ي زماني شش ساعته بعداز شيمي‌درماني بوسيله‌ي ابزار VAS مورد ارزيابي قرار‌گرفت. جهت آناليز داده ها از آزمون هاي تحليل واريانس اندازه‌هاي تكراري، آزمون موچلي، آزمون گرين هاوس- گيزر و تي مستقل در نسخه 16 نرم افزار SPSS استفاده شد. سطح معني داري 05/0 در نظر گرفته شد. نتايج: نتايج نشان داد كه ميانگين سني شركت‌كنندگان 81/52 (07/8=SD) سال بود. شركت‌كنندگان در هر دو گروه مداخله و كنترل تهوع و استفراغي را قبل از شروع سيكل دوم و سوم شيمي‌درماني اظهار نكردند. اما ميانگين نمرات تهوع و استفراغ هر دو سيكل دوم و سوم در 3 بازه‌ي زماني بعد از شيمي‌درماني(شش ساعت اول،دوم و سوم) به‌طور معني‌داري در گروه رايحه‌درماني با اسانس گل‌سرخ پايين تر از گروه كنترل بود(001/0>(P. همچنين در سيكل دوم شيمي‌درماني برخلاف سيكل سوم شيمي‌درماني اثر متقابل معني‌داري بين گروه و زمان وجود داشت(100/0=ηp2، 001/0=P، 91/6=(70/84 , 37/1)F). به عبارتي ديگر، ميزان تفاوت بين ميانگين نمرات تهوع و استفراغ دو گروه كنترل و مداخله به سطوح متغير زمان بستگي داشت و همچنين نيز روند زماني وابسته به گروه است به طوريكه روند افزايشي كاهشي در گروه كنترل تا حدودي متفاوت با گروه رايحه‌درماني است. نتيجه گيري: نتايج نشانگر تاثير كاهنده‌ي رايحه‌درماني با اسانس گل‌سرخ بر ميزان شدت تهوع و استفراغ بعد از شيمي‌درماني در بيماران مبتلا به سرطان است بنابراين توصيه مي‌گردد با توجه به شرايط بيمار در پيشگيري از تهوع واستفراغ در شيمي درماني استفاده گردد. كليد واژه ها: دارو درماني ، رايحه درماني ، گل سرخ ، تهوع ، استفراغ .

222966

دانشگاه علوم پزشكي گيلان