بررسي پتانسيل جمع¬آوري آب باران در مناطق خشك براي آبياري فضاي سبز شهري (مطالعه موردي شهر اردكان)

علوم و مهندسي آب گرايش آبياري و زهكشي

9/18/2021 12:00:00 AM

چكيده يكي از چالش¬هاي اساسي و دائمي در مناطق خشك و نيمه خشك، كمبود منابع آب است. لذا استفاده بهينه و صحيح از منابع آب امري لازم و ضروري است. يكي از راهكارهاي ساده و عملياتي در مديريت شهري اين مناطق براي دستيابي به منابع آب جديد، جمع¬آوري آب باران براي تأمين نيازهاي غير شرب مثل آبياري فضاي سبز شهري است. در سطوح كم نفوذ يا نفوذ ناپذير مناطق شهري با هر مقدار بارندگي سالانه مي¬توان اقدام به جمع¬آوري رواناب نمود. هدف از اين پژوهش بررسي پتانسيل جمع¬آوري آب باران در شهر اردكان براي تأمين نياز آبي فضاي سبز اين شهر بود. براي تعيين مقدار رواناب قابل استحصال از آمار 16 ساله بارندگي ماهانه در اين شهر استفاده شد. مقادير بارندگي ماهانه با احتمال وقوع 50 و 75 درصد تعيين شد و بر اساس آنها مقدار رواناب قابل استحصال به دو روش سازمان حفاظت خاك آمريكا (SCS) و روش استدلالي تعيين گرديد. حجم رواناب قابل استحصال براي سطوحي مانند كوچه¬ها، معابر اصلي و فرعي، خيابان¬ها، پشت¬بام ساختمان¬هاي مسكوني و غير مسكوني محاسبه گرديد. مساحت هر بخش به طور مجزا و دقيق توسط نرم افزار اتوكد تعيين شد. سپس نياز آبي فضاي سبز شهر اردكان با محاسبه تبخير-تعرق گياه مرجع به روش پنمن-مانتيث و در نظر گرفتن ضريب فضاي سبز تعيين شد و بر اساس مساحت فضاي سبز شهر به محاسبه حجم آب لازم براي آبياري پرداخته شد. نتايج نشان داد كه كل حجم سالانه رواناب قابل جمع¬آوري به روش استدلالي براي بارندگي¬هايي با احتمال وقوع 50 و 75 درصد به ترتيب حدود 236 و 72 هزارمترمكعب است. مقادير متناظر حجم سالانه رواناب قابل جمع¬آوري به روش SCS به ميزان 136 و 19 هزار مترمكعب است. مقدار ساليانه تبخير-تعرق پتانسيل فضاي سبز با احتمال وقوع 50 و 75 درصد به ترتيب حدود 1700و 1600 ميلي¬متر تعيين شد. با در نظر داشتن اين مقدار تبخير-تعرق فضاي سبز و با فرض اينكه كل فضاي سبز شهر به روش قطره¬اي آبياري شود و علاوه بر آن مديريت آب آبياري نيز با اعمال 50 درصد كم آبياري باشد، مقايسه حجم رواناب قابل استحصال به روش SCS بر اساس بارندگي با احتمال وقوع 50 و 75 درصد و نياز آبي فضاي سبز نشان مي¬دهد كه رواناب مي¬تواند به ترتيب 7/18 و 8/2 درصد از نياز آبي فضاي سبز را تأمين كند. حجم رواناب قابل استحصال به روش استدلالي بر اساس بارندگي با احتمال وقوع 50 و 75 درصد نيز به ترتيب مي¬تواند 5/32 و 4/10 درصد از نياز آبي فضاي سبز شهر اردكان را تأمين كند. با توجه به ارزش آب در مناطق گرم و خشك اين مقادير قابل توجه بوده و در صورت استفاده صحيح مي¬تواند تا حدودي مشكلات كمبود آب براي آبياري فضاي سبز را در اردكان مرتفع سازد. كاربرد رواناب قابل استحصال براي تأمين بخشي از نياز آبي فضاي سبز اردكان و كاشت گياهان مقاوم و داراي نياز آبي كم مي¬تواند راهكارهايي براي توسعه فضاي سبز در اين شهر به منظور اصلاح منظر شهري و كاهش آلودگي هوا باشد.

222825

دانشگاه اردکان

نجمه يرمي Yarami Najmeh