مدل سازي پراكنش گياه دارويي زرين گياه (Dracocephalum kotschyi Boiss.) در استان اصفهان

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي مرتع

كارشناسي ارشد

آگاهي از آشيان اكولوژيك و پراكنش مكاني گونه¬ها در ايجاد برنامه¬هاي حفاظتي و مديريتي گونه¬هاي در معرض خطر انقراض بسيار مهم مي-باشد. امروزه از مدل¬سازي پراكنش گونه¬اي جهت جمع¬آوري اطلاعات در زمينه پراكنش گونه¬هاي گياهي و جانوري در دنيا استفاده مي¬شود. اين مطالعه با هدف توليد نقشه رويشگاه پتانسيل گونه دارويي در معرض خطر انقراض زرين¬گياه (Dracocephalum kotschyi Boiss.) با استفاده از روش¬هاي مدل¬سازي شبكه باور بيزين BBNs، حداكثر آنتروپي Maxent و Domain در استان اصفهان انجام شد. رخداد گونه در 120 سايت مطالعاتي شامل 60 سايت حضور و 60 سايت عدم¬حضور با استفاده از روش نمونه¬برداري تصادفي جمع¬آوري گرديد. نوزده متغير زيست اقليمي و دو متغير فيزيوگرافي (شيب و ارتفاع) بعنوان متغيرهاي پيشگو در فرآيند مدل¬سازي استفاده شد. موثرترين متغيرهاي محيطي در رخداد گونه با استفاده از روش جك¬نايف در نرم افزار MaxEnt مشخص گرديد. بر اساس نتايج مدل حداكثر آنتروپي Maxent ، ميانگين دماي گرم¬ترين فصل سال (Bio10)، ميانگين دماي خشك¬ترين فصل سال(Bio9) ، بارش گرم¬ترين فصل سال(Bio18) ، بارش سالانه(Bio12) و بارش خشك¬ترين فصل سال (Bio17) بعنوان مهم¬ترين متغيرهاي محيطي در پراكنش گونه تعيين شدند (با مشاركت بيش از 80 درصد). شاخص سطح زير منحني پلات ROC معادل 98/0 محاسبه گرديد كه بيانگر عملكرد عالي مدل رويشگاه است. بر اساس مدل Maxent حدود 2676 كيلومتر مربع معادل 4/2 درصد از استان اصفهان داراي مطلوبيت مناسب حضور گونه است. مدل BBNs با استفاده از 5 متغير زيست اقليم اصلي تعيين شده توسط مدل MaxEnt و متغيرهاي شيب و ارتفاع ايجاد گرديد. مهم¬ترين متغيرهاي محيطي در مدل BBNs به ترتيب شامل بارش خشك¬ترين فصل (Bio17)، بارش سالانه (Bio12)، ميانگين دماي خشك¬ترين فصل(Bio9) ، ارتفاع، شيب، بارش گرم¬ترين فصل (Bio18) و ميانگين دماي گرم¬ترين فصل (Bio10) مشخص گرديد. شاخص¬هاي AUC و ضريب Kappa به ترتيب برابر با 98/0 و 85/0 محاسبه شدند كه بيانگر عملكرد خيلي خوب مدل مي¬باشند. شبكه¬هاي باور بيزين حدود 7192 كيلومتر مربع معادل 6/6 درصد از استان اصفهان را داراي مطلوبيت مناسب براي رخداد گونه برآورد نمود. مدل Domain با 5 متغير زيست اقليمي و نقاط فقط حضور اجرا شد. شاخص AUC و ضريب Kappa به ترتيب 99/0 و 95/0 محاسبه شد. مدل Domain حدود 26581 كيلومتر مربع معادل 25 درصد از استان اصفهان را داراي مطلوبيت مناسب تعيين نمود. مدل¬هاي پراكنش گونه¬اي نشان دادند كه گونه زرين¬گياه در مناطق غربي و جنوبي استان اصفهان پراكنش دارد. اين گونه در مناطق كوهستاني با ارتفاع بيش¬ از 3000 متر، شيبب بيش¬تر از 17 درجه، مناطق صخره¬اي با بارش سالانه بيش¬تر از 230 ميلي¬متر و دماي متوسط كم¬تر از 25 درجه سانتي¬گراد در فصول گرم و خشك سال يافت مي¬شود.

222270

گياهان دارويي و صنعتي

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان