ارزيابي توليد بذر و جوامع حاصل از خويش¬آميزي در هيبريدهاي تجاري فلفل دلمه‌اي

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

كشاورزي

كارشناسي ارشد

چكيده فلفل دلمه¬اي (Capsicum annuum. L) يكي از 5 گونه¬ مهم تجاري كشت‌شده از جنس Capsicum و گياهي يك‌ساله متعلق به خانواده Solanaceae است. اين گياه داراي 24=x2=n2 كروموزوم مي‌باشد كه نه‌تنها به علت ارزش اقتصادي بلكه به خاطر ارزش غذايي ميوه¬هاي آن و همچنين منبـع ارزشمند رنگدانه¬هاي طبيعي و تركيبات آنتي¬اكسيداني بسيار موردتوجه قرارگرفته است. فلفل دلمه¬اي به‌طور طبيعي گياهي خودگرده¬افشان است؛ با اين‌وجود بسته به تعداد و ميزان فعاليت زنبورهاي گرده¬افشان مقادير مختلفي از دگرگشني نيز در اين گياه مشاهده ‌شده است. اين پژوهش به‌منظور ارزيابي توليد بذر به¬ويژه در جوامع حاصل از خويش¬آميزي در هيبريدهاي تجاري فلفل دلمه¬اي انجام ‌شد. در همين راستا كشت گلخانه‌اي با 6 رقم پر محصول مشتمل بر لوركا و نيروين (قرمز)، تورمس و تارانتو (زرد) و پارامو و آرانكيا (نارنجي) در قالب طرح بلوك¬هاي كامل تصادفي اجرا شد. هم‌زمان با بلوغ جنسي گياهان F1 دو گل از بوته¬ها كيسه گذاري¬شد¬ و ميوه‌هاي حاصل از گل¬هاي انتخابي گياهان نسل F1 برداشت و بذر گيري شد. در هر ژنوتيپ بذرهاي منتخب به دو گروه بذر درشت و ريز تقسيم و بطور جدا از هم كشت شدند. در نسل دوم مجدداً انتخاب گل و خودگشني صورت گرفت. نتايج تجزيه واريانس داده¬ها نشان داد كه اثر اندازه بذر (بذر درشت و بذر ريز) بر روي دو صفت تعداد و وزن بذر در نسل F2 معني‌دار بوده است. جدول مقايسه ميانگين صفات مورفولوژيك بوته¬هاي نر بارور نشان داد كه در تك بوته¬هاي انتخابي، وزن بذر در ميوه، در ژنوتيپ¬هاي نيروين و لوركا با بذر درشت و در ژنوتيپ¬هاي تارانتو، تورمس، پارامو و آرانكيا با بذر ريز بيشتر بوده است. جداول مقايسه ميانگين بوته¬هاي نرعقيم و نر بارور نشان داد كه طول و عرض ميوه در ميوه¬هاي نر بارور بيشتر از نرعقيم بوده است. در عوض ارتفاع بوته¬هاي نرعقيم بيشتر از نر بارور بود. همچنين، ميوه¬هاي نرعقيم در مقايسه با ميوه¬هاي نر بارور در ژنوتيپ¬هاي لوركا، تارانتو، پارامو و آرانكيا مقدار فعاليت آنتي¬اكسيداني بيشتري داشتند. ضخامت پريكارپ ميوه¬هاي نرعقيم در مقايسه با ميوه¬هاي نر بارور در ژنوتيپ¬هاي نيروين و آرانكيا بيشتر بود و قطر ساقه بوته¬هاي نرعقيم در ژنوتيپ¬هاي لوركا، تارانتو و پارامو در مقايسه با بوته¬هاي نر بارور نيز بيشتر بود. البته وزن ميوه‌هاي پارتنوكارپ (نرعقيم) كمتر از ميوه‌هاي نر بارور بود. تجزيه به مؤلفه‌هاي اصلي صفات مورفو فيزيولوژيك و عملكردي بوته¬هاي نربارور نشان داد همبستگي منفي و بالايي بين توليد ميوه (عملكرد) و توليد بذر وجود دارد. مقايسه ميانگين صفات مورفو فيزيولوژيك بوته¬هاي نر بارور به تفكيك رنگ ميوه نيز نشان داد ژنوتيپ¬هاي داراي رنگ زرد مقدار آنتي¬اكسيدان، فنل، فلاونوئيد و عملكرد ميوه¬ي بيشتري نسبت به ساير رنگ‌هاي ميوه دارند. از طرف ديگر، ژنوتيپ¬هاي داراي رنگ نارنجي عملكرد بذر بالاتري داشتند. طبق نتايج به‌دست‌آمده از داده¬هاي برداشت ميوه از نسل¬هاي F1 وF2 ، ارقام تورمس (زرد) و آرانكيا (نارنجي) ثبات بيشتري داشته و كمترين ميزان افت عملكرد ميوه ناشي از خودگشني را داشتند. به‌طوركلي عملكرد ميوه در نسل F2 نسبت به نسل F1 كاهش پيدا كرد اما در ژنوتيپ¬هاي نيروين 2/48 درصد، در لوركا 3/23 درصد، در تورمس 02/16 درصد، در تارانتو 0/39 درصد، در آرانكيا 6/36 درصد و در پارامو 6/12 درصد از بوته¬هاي نسل F2 عملكردي بالاتر از ميانگين نسل F1 داشتند. ضمن اينكه در نسل اول، ژنوتيپ آرانكيا (نارنجي) بالاترين و ژنوتيپ پارامو (نارنجي) كمترين وزن بذر در ميوه را داشتند. در نسل دوم، ژنوتيپ پارامو (نارنجي) بالاترين تعداد و وزن بذر و ژنوتيپ تارانتو (زرد) كمترين تعداد و وزن بذر در ميوه را داشتند كه در به نژادي براي توليد بذر فلفل مي تواند مورد توجه قرار گيرد.

221203

ژنتيك و به نژادي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان