عنوان
تعيين هويت گونه‌هاي فاسيولا با استفاده از بررسي مولكولي و مورفولوژي تخم در نمونه‌هاي مدفوع ارجاعي از مراكز بهداشتي استان گيلان در سال 1400-1399
محل تحصيل
رشت
چكيده
فاسيوليازيس يكي از بيماري هاي مهم زونوتيك كرمي است كه به وسيله دو گونه از جنس فاسيولا، فاسيولا هپاتيكا و فاسيولا ژيگانتيكا، ايجاد مي شود. اگر چه در آمريكاي جنوبي و بخش هاي وسيعي از اروپا فقط فاسيولا هپاتيكا شايع است در اكثر مناطق آفريقا و آسيا از جمله ايران هر دو انگل انتشار دارد و در اين مناطق تعيين گونه درگير در عفونتهاي انساني با مشكل مواجه است. از آن جائي كه به دست آوردن كرم هاي بالغ انگل از كبد انسان براي تعيين هويت آنها عملاً غير ممكن است بنابراين تنها روش غير تهاجمي و مناسب براي شناسائي گونه انگل استفاده از تخم هاي به دست آمده از مدفوع بيماران مي باشد. هدف از انجام اين تحقيق تعيين هويت گونه عامل بيماري فاسيوليازيس در بيماران ارجاع شده از مراكز بهداشتي استان با بررسي مورفولوژيك و مولكولي تخم هاي جدا شده از مدفوع آنان بود.
مواد و روش¬ها:
نمونه هاي مدفوع بيماران ارجاع شده به آزمايشگاه انگل شناسي ابتدا با روش كاتو-كتز مورد بررسي قرار گرفت. براي افراد مثبت جواب آزمايش به واحد ارجاع كننده ارسال گرديد. در ادامه تخم هاي موجود در نمونه هاي مدفوعِ مثبت با روش رسوبي و با استفاده از يك استريوميكروسكوپ جمع آوري گرديد. بخشي از اين تخم ها براي مطالعات مولكولي در الكل 90% قرار داده شده و مابقي آنها نيز همراه با تخم هاي موجود در لام كاتو-كتز با استفاده از يك ميكروسكوپ تحقيقاتي مجهز به دوربين ديجيتال اندازه گيري شد (طول، عرض، مساحت و نسبت طول به عرض). در ادامه انديكس هاي ژنتيكي شامل تعداد هاپلوتايپ ها، تنوع هاپلوتايپي، تنوع نوكلئوتيدي و تعداد نواحي پلي مورفيك براي ژن ريبوزومال ITS1 و ژن هاي ميتوكندريال ND1 و CO1در نمونه هاي انساني محاسبه گرديد.
نتايج:
مقايسه نتايج بررسي اندازه هاي تخم هاي تازه به دست آمده از روش رسوبي و تخم هاي مورد مطالعه در روش كاتو- كتز در گيلان با داده هاي مشابه به دست آمده از مناطق ديگر دنيا بيانگرِ شباهت بسيار زيادِ برخي اندازه ها (طول تخم و نسبت طول به عرض) و تفاوت زياد در برخي اندازه هاي ديگر (عرض و مساحت تخم) است. با اين حال مقايسه ميانگين هاي اين اندازه ها با ميانگين به دست آمده از گيلان با روش One-sample T test اختلاف معني داري را در همه آنها به جز ميانگين طول تخم در كشور پرو نشان مي دهد (P <0.001). اين تفاوت ها در نمونه هاي اندازه گيري شده در روش كاتو-كتز، به خصوص در مورد عرض، نسبت طول به عرض و مساحت مشهود تر است (P <0.000). نكته بسيار مهم اين است كه مقادير به دست آمده از اندازه گيري تخم هاي فاسيولا هپاتيكا در بيماران مورد مطالعه در گيلان با اندازه هاي كلاسيك گزارش شده در منابع براي تخم اين انگل تفاوت قابل ملاحظه اي را نشان مي دهد و چنانچه از اين روش براي اندازه گيري تخم انگلهاي فاسيولا استفاده شود نبايد با اندازه هاي به دست آمده در بررسي نمونه هاي تازه مقايسه شود. نتايج اين تحقيق داده هاي جديدي براي اندازه هاي تخم فاسيولا هپاتيكا در روش كاتو-كتز ارايه مي كند. ناحيه ژني ITS1 كمترين ميزان تنوع ژنتيكي در بين نواحي ژني مورد مطالعه را نشان داد. به طوري كه هيچ ناحيه پلي مورفيك در ژن ITS1 مشاهده نشد و تمامي ايزوله ها در يك هاپلوتيپ قرار گرفتند. بر اساس آناليز ناحيه ژني CO1 از 37 سكانس ژني مورد بررسي 10 هاپلوتيپ و 11 ناحيه پلي مورفيك مشاهده شد. همچنين بر اساس ناحيه ژني ND1 از 34 سكانس ژني ارزيابي شده در مطالعه حاضر 11 هاپلوتيپ و 9 ناحيه پلي مورفيك مشاهده شد.
نتيجه¬گيري:
تا جائي كه ما ميدانيم روش كاتو-كتز تاكنون براي اندازه گيري ابعاد تخم فاسيولا به كار گرفته نشده است. بنابراين مقادير تخم فاسيولا هپاتيكا براي اولين بار در اين مطالعه ارائه شده و با اندازه هاي ارائه شده از مطالعه تخم هاي تازه به دست آمده از مدفوع كاملاً متفاوت است. اين تفاوت در نتيجه فشاري كه در فرايند تهيه نمونه در روش كاتو براي پخش كردن مواد مدفوعي بين لام و سلوفان اعمال مي شود ايجاد مي گردد. ما نتيجه گرفتيم كه روش كاتو-كتز را مي توان به راحتي براي مطالعات مورفومتريك تخم هاي فاسيولا به كار برد ولي بايد در نظر داشت كه مقادير به دست آمده از اين روش در مورد برخي اندازه هاي كليدي تخم از اندازه هاي كلاسيك گزارش شده تبعيت نمي كند. همچنين نتايج اين مطالعه نشان داد كه ژن هاي ميتوكندريايي (ژنهاي NAD و CO1) در مقايسه با ژن هاي ريبوزومي بهتر مي تواند شاخص هاي تنوع ژنتيكي را در انگل فاسيولاهپاتيكا نشان دهد. بنابراين از اين ژن مي توان براي بررسي تنوع درون گونه اي اين انگل بهره
شماره ركورد
220754
دانشگاه
علوم پزشكي گيلان