اثر تنش خشكي و بيوچار بر عملكرد و اجزاي عملكرد دو واريته تجاري و بومي گوار ((Cyamopsis tetragonoloba L.

علوم و مهندسي آب گرايش آبياري و زهكشي

2/28/2023 12:00:00 AM

چكيده خشكي يكي از تنش¬هاي غيرزيستي است و اثر مهمي بر كاهش عملكرد گياهان دارد. اصلاح¬كننده¬هاي آلي مانند بيوچار در شرايط تنش مي¬توانند براي گياه مفيد باشند. با توجه به لزوم كشت گياهان دارويي كم‌آبخواه و صنعتي، گياه گوار براي بررسي اثر تنش خشكي و اصلاح‌كنندۀ خاك (بيوچار) انتخاب شد. آزمايش به‌صورت كرت¬هاي دو بار خردشده و در قالب طرح بلوك كامل تصادفي با سه تكرار اجرا شد. عامل اصلي، سه سطح تنش خشكي I1، I2 و I3 (دورهاي آبياري 10، 14 و 17 روز) و عامل فرعي اول دو گونۀ بومي (Saravan) و تجاري (RGC - 936) (V1 و V2) و عامل فرعي دوم سه سطح بيوچار B1، B2 وB3 (صفر، 5/0 و 1 درصد به‌ترتيب معادل حدوداً صفر، 5 و 10 تن در هكتار) بود. نتايج نشان داد كه اثرات اصلي دور آبياري بر صفات درصد صمغ، محتواي نسبي آب برگ، نشت يوني، كلروفيل a، غلظت عناصر كلسيم، منيزيم، فسفر، پتاسيم و سديم، شاخص سبزينگي، دماي پوشش گياهي، سطح برگ، وزن تر ريشه و اندام هوايي، وزن تر كل، طول و قطر ساقه، تعداد شاخۀ جانبي، تعداد غلاف، تعداد دانه در غلاف و كارايي مصرف آب و بر صفات EC و غلظت عناصر سديم و كلسيم در عمق 20 سانتي‌متري و pH، EC و غلظت عناصر سديم و كلسيم در عمق 40 سانتي‌متري خاك، اثرات اصلي واريته بر غلظت عناصر مذكور، شاخص سبزينگي، سطح برگ، وزن تر اندام هوايي، وزن تر كل، تعداد شاخۀ جانبي، تعداد غلاف و وزن هزاردانه و همچنين بر ECخاك در عمق 40 سانتي‌متري و اثرات اصلي بيوچار بر غلظت عناصر ذكرشده، نشت يوني، شاخص سبزينگي، سطح برگ، وزن تر و خشك ريشه و اندام هوايي، وزن تر كل و طول ريشه و ساقه و بر صفات pH، EC و غلظت كلسيم در عمق 20 سانتي‌متري و EC و غلظت كلسيم در عمق 40 سانتي‌متري در سطح احتمال پنج درصد معني‌دار نشان داد. اثر متقابل دور آبياري و واريته بر شاخص سبزينگي، غلظت پتاسيم برگ، تعداد شاخۀ جانبي، تعداد غلاف، تعداد خوشه و وزن هزاردانه و بر EC خاك در عمق 40 سانتي‌متري، اثر متقابل دور آبياري و بيوچار بر صفات كلروفيل a، شاخص سبزينگي، غلظت عناصر پتاسيم و سديم برگ، وزن تر ريشه، وزن تر و خشك اندام هوايي، وزن تر كل، طول ساقه و تعداد خوشه و بر غلظت منيزيم در عمق 20 سانتي‌متري و EC و غلظت كلسيم و منيزيم در عمق 40 سانتي‌متري خاك، اثر متقابل واريته و بيوچار بر شاخص سبزينگي و وزن تر ريشه و بر pH در عمق 20 سانتي‌متري و pH، EC و غلظت كلسيم و منيزيم در عمق 40 سانتي‌متري خاك و اثر متقابل دور آبياري، واريته و بيوچار بر شاخص سبزينگي در سطح احتمال پنج درصد معني‌دار شد. بيش‌ترين ميزان EC و غلظت كلسيم در عمق 20 و 40 سانتي‌متري خاك، بدون كاربرد بيوچار (شاهد) حاصل شد. در پارامترهاي گياهي، بيش‌ترين غلظت كلسيم (89/15 ميلي گرم بر گرم)، تعداد شاخۀ جانبي (74/7 عدد) و وزن هزاردانه (87/48 گرم) در واريتۀ هندي و بيش‌ترين غلظت فسفر (49/0 درصد)، سطح برگ (83/861 ميلي‌متر مربع) و تعداد غلاف (33/6 عدد) در واريتۀ بومي مشاهده شد. بين دو واريته از نظر غلظت عناصر منيزيم، پتاسيم و سديم و همچنين پارامترهاي شاخص كلروفيل و وزن تر اندام هوايي و كل تفاوت معني‌داري وجود نداشت. بيش‌ترين تعداد غلاف (67/6 عدد)، نشت يوني (25/46 درصد)، دماي پوشش گياهي (52/37 درجۀ سانتي‌گراد)، غلظت عناصر كلسيم (96/17 ميلي گرم بر گرم) و پتاسيم (32/67 ميلي گرم بر گرم) و كارايي مصرف آب (08/.0 گرم/ليتر) در تيمار I3 و بيش‌ترين كلروفيل a (53/1 ميلي‌گرم/گرم)، شاخص كلروفيل (47/98)، سطح برگ (43/890 ميلي‌متر مربع) و غلظت عناصر منيزيم (33/56 ميلي گرم بر گرم)، فسفر (51/0 درصد) و سديم (64/50 ميلي گرم بر گرم) در تيمار I2 به‌دست آمد. كم‌ترين تعداد دانه در غلاف (28/5 عدد)، نشت يوني (11/33 درصد)، دماي پوشش گياهي (79/33 درجۀ سانتي‌گراد)، غلظت عناصر پتاسيم (65/18 ميلي گرم بر گرم) و سديم (88/28 ميلي گرم بر گرم) و كارايي مصرف آب در آبياري شاهد و كم‌ترين وزن تر ريشه (58/2 گرم)، اندام هوايي (41/42 گرم) و كل (99/44 گرم)، طول (54/46 سانتي‌متر) و قطر (95/5 ميليمتر) ساقه، درصد صمغ (28/25 درصد)، محتواي نسبي آب برگ (28/0 درصد) و غلظت منيزيم (14/42 ميلي گرم بر گرم) در تيمار I3 حاصل شد. بيش‌ترين مقادير اكثر صفات اندازه¬گيري شده در تيمار يك درصد بيوچار حاصل شد. به طور كلي دور آبياري 14 روز با كاربرد يك درصد بيوچار در هر دو واريته نتايج بهتري را نشان داد.

220360

دانشگاه اردکان

سلطاني گرد فرامرزي سميه soltani gerde faramarzi somayeh