بررسي اثر خاكپوش بر كاهش مصرف آب و رشد درخت عناب در سطوح مختلف آبياري

مهندسي كشاورزي - اقتصاد كشاورزي گرايش اقتصاد منابع طبيعي و محيط زيست

10/19/2022 12:00:00 AM

تنش خشكي، مهم‌ترين فاكتور تأثيرگذار بر رشد گياه در مناطق خشك و نيمه‌خشك است و نسبت به ساير تنش‌هاي غير زنده، نقش بيش‌تري در استقرار نهال‌ها در يك اكوسيستم بازي مي‌كند. با توجه به اقليم خشك و نيمه‌خشك ايران و محدوديت منابع آب و ارزش دارويي و اقتصادي درختان عناب، آگاهي از نياز آبي و ميزان مقاومت اين گونه نسبت به سطوح مختلف تنش خشكي، ضروري به‌نظر مي‌رسد. بنابراين، اين تحقيق به‌منظور بررسي اثر مديريت خاكپوش (شامل M1: بدون استفاده از بقاياي گياهي، M2: استفاده از بقاياي گياهي در سطح خاك و M3: مخلوط كردن بقاياي گياهي با لايه سطحي خاك تا عمق 30 سانتي‌متري) بر كاهش مصرف آب و رشد درخت عناب در سطوح مختلف آبياري (شامل FI: آبياري كامل، FI75/0: آبياري با مقدار 75 درصد آبياري كامل، FI5/0: آبياري با مقدار 50 درصد آبياري كامل و FI25/0: آبياري با مقدار 25 درصد آبياري كامل) صورت گرفت. در پايان دوره رشد، پارامترهاي ميزان آب كاربردي، تبخير-تعرق كل دوره رشد، ارتفاع نهال، قطر تنه، تعداد شاخۀ فرعي، محتواي نسبي آب برگ، درصد نشت يوني، مقادير كلروفيل a و b، نسبت كلروفيل a به b، سطح برگ، حجم تاج‌پوشش و قطر سايه‌انداز اندازه‌گيري شد. نتايج نشان داد كه اثرات اصلي خاكپوش بر پارامترهاي ارتفاع، محتواي نسبي آب برگ، كلروفيل b، نسبت كلروفيل a به b، سطح برگ، حجم تاج‌پوشش و قطر سايه‌انداز در سطح يك درصد و قطر نهال و نشت يوني در سطح پنج درصد معني‌دار شد. اثرات اصلي آبياري بر تمام پارامترهاي مذكور به‌جز نسبت كلروفيل a به b معني‌دار بود. اثر متقابل تيمارها فقط بر پارامترهاي نسبت كلروفيل a به b و سطح برگ معني‌دار شد. نتايج نشان داد كه با اعمال 25، 50 و 75 درصد كم¬آبياري به ترتيب به ميزان 29، 51 و 74 درصد صرفه¬جويي در مصرف آب صورت گرفت. همچنين كاربرد تيمار M2 و M3 نسبت به شاهد منجر به كاهش مصرف آب به ميزان 16 و 9 درصد شد. بيش‌ترين و كم‌ترين ارتفاع نهال به‌ترتيب در تيمارهاي FI 75/0 (44/90 سانتي‌متر) و FI 25/0 (79 سانتي‌متر)0مشاهده شد. بيش‌ترين و كم‌ترين قطر نهال و تعداد شاخۀ فرعي به‌ترتيب در تيمارهاي آبياري كامل (42/1 سانتي‌متر، 33/5 عدد) و FI 50/ 0(2/1 سانتي‌متر و 3 عدد) به‌دست آمد. در پارامترهاي محتواي نسبي آب برگ، كلروفيل a و b، حجم تاج‌پوشش و قطر سايه‌انداز، بيش‌ترين و كم‌ترين مقدار به‌ترتيب در تيمارهاي آبياري كامل (4/85 درصد، 23/0 ميكروگرم در ميلي‌ليتر، 09/0 ميكروگرم در ميلي‌ليتر، 16507 سانتي‌متر مكعب و 87/36 سانتي‌متر) و FI 25/0 (32/67 درصد، 17/0 ميكروگرم در ميلي‌ليتر، 07/0 ميكروگرم در ميلي‌ليتر، 52/ 8575 سانتي‌متر مكعب و 21/28 سانتي‌متر) حاصل شد. بيش‌ترين و كم‌ترين ميزان نشت يوني به‌ترتيب در تيمارهاي FI 25/0 (74/48 درصد) و آبياري كامل (33/33 درصد) مشاهده گشت. استفاده از خاكپوش، پارامترهاي ارتفاع و قطر نهال، محتواي نسبي آب برگ، حجم تاج‌پوشش و قطر سايه‌انداز را افزايش و پارامترهاي كلروفيل b و نشت يوني را كاهش داد. كاربرد خاكپوش در سطح خاك به ترتيب باعث افزايش 69/8، 15 و 95/13 درصدي در ارتفاع نهال، قطر تنه و محتواي نسبي آب برگ نسبت به تيمار شاهد (M1) شد. بيشترين حجم تاج پوشش در تيمار خاكپوش مخلوط شده با لايه سطحي خاك (M3) مشاهده شد. در اكثر خصوصيات اندازه¬گيري شده تفاوت معني¬داري بين تيمارهاي M2 و M3 مشاهده نشد. كاربرد خاكپوش با حفظ رطوبت خاك در كاهش مصرف آب و افزايش خصوصيات رشدي عناب حتي با اعمال كم¬آبياري به ميزان 25 درصد موثر است. بنابراين با اعمال 25 درصد كم‌آبياري (تيمار FI75/0) و نيز استفاده از بقاياي گياهي در سطح خاك مي‌توان ضمن صرفه¬جويي در مصرف آب و حفظ منابع آب محدود، به عملكرد مطلوبي در كشت نهال‌هاي عناب دست يافت

219982

دانشگاه اردکان

يرمي نجمه yarami najmeh