اندازه¬گيري هزينه¬هاي بازگشت ناپذير در تبديل كاربري اراضي بين زراعي و باغي ( مطالعه موردي استان يزد)

مهندسي كشاورزي اقتصاد كشاورزي گرايش سياست و توسعه كشاورزي

3/5/2021 12:00:00 AM

استان يزد در منطقه¬ي بياباني ايران واقع شده است. تصميم¬گيري براي تبديل زمين، يكي از چالش هاي پيش رو براي مديران بخش كشاورزي به حساب مي¬آيد. هنگامي هزينه¬هاي بازگشت ناپذير يك سرمايه-گذاري در نظر گرفته مي¬شود كه يك بار پس از سرمايه¬گذاري، آن هزينه ها را نمي¬توان به طور كامل از طريق انتقال به سرمايه گذاري هاي ديگر يا فروش آن ها را بدست آورد. لذا هدف اين پژوهش ابتدا معرفي كاربرد هزينه¬هاي بازگشت ناپذير در اقتصاد كشاورزي ايران و تبيين مدلي بهينه است كه بر اساس آن بتوان آستانه¬هاي اقتصادي براي تبديل كاربري اراضي را محاسبه كرد. ابتدا مدل سرمايه گذاري چند دوره اي بدون در نظر گرفتن هزينه هاي بازگشت ناپذير براي 16 سال تنظيم و اجرا شد كه بر اساس آن از بين محصولات زراعي، كشت محصول جو براي سال هاي مختلف و از بين محصولات باغي، كشت محصول پسته توصيه مي شود. سپس بر اساس قانون تصميم گيري در زمينه تبديل كاربري باغي به زراعي، نتايج نشان داد، در وضعيت موجود استان يزد، در فرايند كشت محصولات زراعي و باغي، انگيزه اي براي تبديل توليد محصولات باغي به توليد محصولات زراعي وجود ندارد. با تحليل دادههاي استاني سطح زيركشت زراعي و باغي، ميتوان نتيجه گرفت كه نتايج كسب شده از مدل با درنظرگرفتن هزينههاي بازگشت ناپذير نسبت به مدل سرمايه گذاري چند دوره اي بدون درنظر گرفتن هزينه هاي بازگشت ناپذير، بسيار به واقعيت نزديك تر است. لذا اگر تحليل اثر يك سياست مدنظر باشد، اجراي سياست بايد بر پايه مدل با درنظر گرفتن هزينه هاي بازگشت ناپذير بررسي شود. بررسي ها نشان داد، اگر تغيير 172 درصدي در سود ناخالص گندم ايجاد شود بافرض ثبات تغيير سودناخالص ساير محصولات، زراعت گندم مي تواند علاوه بر جبران ارزش حال درآمدهاي محصول باغي، هزينه هاي بازگشت ناپذير آن را نيز پوشش دهد و در اولويت اول كشت قرار گيرد. همچنين اگر سود ناخالص جو به ميزان 5/197 درصد افزايش يابد (بافرض ثبات سود ناخالص ساير محصولات مورد بررسي)، تغييراتي در ارزش حال درآمدهاي جو ايجاد مي كند كه تبديل محصولات باغي به محصول زراعي پيشنهاد مي شود. طبق نتايج بدست آمده از اين پژوهش، زماني كه قرار است سياستي براي كشاورزان استان تدوين و اجرا شود پيشنهاد مي شود ابتدا مدل سرمايه گذاري با لحاظ هزينه هاي بازگشت ناپذير، تدوين و سپس اجراي سياست بر آن شبيه سازي شود. بر آن اساس، سياست هاي مكمل در جهت بيشينه سازي كارايي و اثربخشي سياست، تنظيم و اجرا شود. همچنين پيشنهاد مي شود، سياست هاي حمايت كننده از زارعان گندم و جو در دستور كار برنامه ريزان استاني و منطقه اي قرار گيرد.

219553

دانشگاه اردکان

فهرستي ثاني مسعود fehresti sani masood