بررسي امكان پذيري زدودن رنگينه هاي سطحي ديسپرس از الياف پلي استر با ميكرو- نانوحباب هاي ازن

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي نساجي

كارشناسي ارشد

از مشكلات رنگرزي الياف پلي¬استر كه عموماً با رنگينه‌هاي ديسپرس صورت مي¬گيرد، وجود رنگينه‌هاي سطحي است كه سبب كاهش ثبات¬هاي مرطوب، سايشي و تصعيدي و همچنين درخشندگي اين الياف به¬ويژه در عمق¬هاي رنگرزي بالا مي¬گردد. لذا حذف رنگينه‌هاي سطحي در اين رنگرزي¬ها از اهميت بالايي برخوردار است. فرآيندي كه به¬طورمعمول براي حذف اين رنگينه‌هاي سطحي انجام مي‌شود، شستشوي¬احيايي است كه در آن از سديم¬دي¬تيونيت به¬عنوان احياكننده و از سديم¬هيدروكسيد به-عنوان قليا استفاده مي‌شود. متأسفانه اين فرايند آلاينده محيط‌زيست است و نيز مشتقات حاصل از مواد كاربردي در آن، براي انسان مضر هستند. در سال¬هاي اخير، تحقيقات متعددي براي زدودن رنگينه‌هاي ديسپرس سطحي با روش‌هاي جايگزين كه داراي عملكردي مناسب اما با آلايندگي كمتر باشند، صورت پذيرفته است. ازجمله روش‌هاي جايگزين اين فرآيند مي‌توان به استفاده از موادفعال¬سطحي، استفاده از آنزيم‌ها، استفاده از عوامل احيايي متفاوت، شستشو به روش¬هاي مختلف اكسيدي، ازن دهي و روش فتوكاتاليستي، روش الكتروشيميايي و استفاده از مواد رنگزاي خاص اشاره كرد. هر يك از اين فرايندهاي جايگزين، داراي مزايا و معايب خاص خود هستند و استفاده از آن‌ها نياز به روش¬ها و امكانات ويژه دارد. در پژوهش حاضر، براي زدودن رنگينه‌هاي سطحي ديسپرس از روش اكسيداسيون با ميكرو- نانوحباب‌¬هاي ازن استفاده شد. به اين منظور از دو رنگينه آزو و آنتراكينون استفاده واز هركدام نمونه¬هايي در غلظت¬هاي 4% و 6% رنگرزي شد. سپس نمونه¬ها به مدت 15 و 30 دقيقه تحت عمليات با ميكرو- نانوحباب¬هاي ازن قرارگرفته و نتايج آن با نتايج حاصل از عمليات شستشوي¬احيايي¬مرسوم مقايسه شد. براي اين منظور، از آزمون‌هاي اندازه‌گيري مختصات رنگ با استفاده از طيف‌سنجي¬انعكاسي، ارزيابي ثبات¬سايشي و ثبات¬شستشويي، اندازه¬گيري استحكام¬ پارچه، تعيين سرعت جذب¬آب، تصويربرداري با استفاده از ميكروسكوپ¬الكتروني¬روبشي (SEM) و طيف‌سنجي مادون‌قرمز¬تبديل¬فوريه (FTIR) استفاده شد. نتايج نشان¬دادند، با عمل كردن پارچه پلي¬استر رنگرزي¬شده با ميكرو- نانوحباب‌هاي ازن، روشنايي پارچه بيش از 3 درصد افزايش مي¬يابد. در خصوص ثبات¬هاي شستشويي و سايشي، اكسيداسيون با ميكرو- نانوحباب¬هاي ازن، عملكردي مشابه روش شستشوي¬احيايي¬مرسوم دارد. .علاوه بر اين، كار تاحدپارگي پارچه تا حداكثر14 درصد و درصد جذب¬آب تا50 درصد افزايش يافت. به¬طور-كلي و بر اساس نتايج پيش¬گفته، به نظر مي¬رسد كه اكسيداسيون دراثر عمل با ميكرو- نانوحباب¬هاي ازن به سطح الياف محدود نبوده و به داخل نيز نفوذ كرده و تاحدي سبب تخريب ليف و رنگينه شده¬است. اگر بتوان روش زدودن رنگينه¬هاي ديسپرس سطحي پلي¬استر به روش عمل با ميكرو- نانوحباب¬هاي ازن را به¬گونه¬اي بهينه‌سازي نمود كه استحكام كمتر كاهش-يابد، اين روش روشي مناسب و جايگزين خوبي براي روش شستشوي¬احيايي-مرسوم است.

219202

شيمي نساجي و رنگ

مهندسي نساجي

دانشگاه صنعتي اصفهان