ارزيابي آسيب‌پذيري نيترات آبخوان دشت كرمان با استفاده از مدل‌هاي DRASTIC، GODS،SI

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

كشاورزي

كارشناسي ارشد

آب¬هاي زيرزميني يكي از مهم¬ترين و ارزشمند ترين منابع آب شيرين در جهان و همچنين كشور ايران هستند. به‌دليل اين كه آب¬هاي زيرزميني احتمال آلودگي كمتري نسبت ديگر منابع آب¬شيرين دارند، از اهميت ويژه¬اي برخوردار هستند. در استان كويري كرمان آب¬هاي زيرزميني بخش عمده¬اي از آب مصرفي بخش شرب، كشاورزي و صنعت در اين منطقه را تامين مي¬كنند. موقعيت جغرافيائي محدوده مطالعاتي كرمان به علت نزديكي آن به كوير لوت و با داشتن اقليم خشك باعث گرديده كه مشكل كمبود آب به عنوان مهم¬ترين مسئله نمود بارزي داشته باشد. در چند دهه اخير با رشد روز افزون جمعيت و رشد صنعت، كه نياز فزاينده به منابع آب و خاك را به‌دنبال داشته است، اين سهم به ويژه در مناطقي كه از آب¬هاي سطحي بي‌بهره و يا كم بهره‌ مي‌باشند، افزايش يافته و در برخي مناطق مانند دشت¬كرمان كه فاقد جريان سطحي دايم و يا قابل توجه مي‌باشد، آب¬زيرزميني تنها منبع تامين نيازهاي آبي محسوب مي‌گردد. نگاهي به روند بهره‌برداري از آب¬هاي زيرزميني در منطقه كرمان نشان مي‌دهد كه حجم تخليه و مصرف از آب¬زيرزميني در طول زمان به¬طور مستمر افزايش داشته و اين امر منجر به كاهش حجم ذخاير آب¬زيرزميني گرديده است، به¬طوري‌كه نياز به اعمال مديريت بهينه بهره‌برداري از منابع آب بيش از هر زمان ديگري احساس مي‌گردد. با توجه به اين كه رفع آلودگي از اين منابع امري هزينه‌بر و زمان‌بر است، تهيه نقشه¬هاي آسيب¬پذيري كه مناطق را از نظر استعداد آلودگي تفكيك نمايد، براي استفاده مديران و متوليان استان ضروري مي¬باشد. روش DRASTIC، GODS وSI بزاي ارزيابي آسيب¬پذيري آبخوان دشت¬كرمان-باغين مورد استفاده قرار گرفت. روش DRASTIC از پركاربرد‌ترين و انعطاف پذيرترين روش¬هاي ارزيابي آسيب¬پذيري مي¬باشد كه در همه كشور هاي دنيا مورد استفاده قرار مي¬گيرد. اين روش از هفت پارامتر شامل عمق آب، تغذيه، محيط آبخوان، بافت خاك، توپوگرافي، محيط غير اشباع و هدايت هيدروليكي تشكيل شده است. براي بررسي اهميت پارامتر¬ها از تحليل حساسيت حذف نقشه استفاده شد. نتايج روش DRASTIC نشان داد آبخوان منطقه مورد مطالعه به سه بخش آسيب¬پذيري خيلي¬كم، كم و متوسط تقسيم مي¬شود. نتايج مدل GODSبا تعداد پارامتر كم¬تر منطقه مورد مطالعه را به دو بخش كم و متوسط تقسيم بندي مي¬شود .نتايج مدل SI با پنج پارامتر و اثر دادن كاربري¬اراضي در تعيين آسيب¬پذيري و وزن¬دهي متفاوت نسبت به مدل DRASTIC منطقه را به دو بخش آسيب¬پذيري كم و متوسط تقسيم بندي مي¬كند. همچنين براي مدل DRASTIC آناليز حساسيت حذف¬لايه اطلاعاتي منطقه غير¬اشباع را موثرترين پارامتر در تهيه آسيب¬پذيري منطقه نشان مي¬دهد. همبستگي بين داده¬هاي ميداني نيترات و مدل DRASTIC همبستگي بهتري نسبت به دو مدل ديگر نشان داد و مشخص شد مدل DRASTIC پهنه بندي بهتري از منطقه ارائه مي¬دهد.

218363

منابع آب

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان