تاثير كاني هاي پاليگورسكيت و اسمكتيت بر آزادسازي پتاسيم از فلوگوپيت در محيط ريشه گياه جو و يونجه

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي كشاورزي

كارشناسي ارشد

خاك¬هاي مناطق خشك و نيمه خشك داراي مقادير قابل توجهي كاني¬هاي ¬ ميكائي هستند كه به عنوان كاني¬هاي 2:1 و پتاسيم¬-دار نقش مهمي در تغذيه گياهان ايفا مي¬¬نمايند. كاني¬هاي سيليكاته¬ ديگر از جمله پاليگورسكيت و اسمكتيت نيز به مقدار متفاوت در اين خاك¬ها وجود داردكه به عنوان كاني¬هاي 2:1 شناخته شده و پتانسيل جذب و تثبيت پتاسيم را دارند. حضور مقدار فراوان كاني¬هاي رسي 2:1 در محيط ريشه گياه مي¬تواند رهاسازي پتاسيم از كاني¬هاي ميكايي را تحت تأثير قرار دهد كه تا كنون مورد بررسي قرار نگرفته است. اهداف اين پژوهش عبارتند از: (1) بررسي اثر كاني¬هاي 2:1 پاليگورسكيت و اسمكتيت در مقايسه با كاني رسي 1:1 كائولينيت بر آزادسازي پتاسيم از ميكاي فلوگوپيت در محيط ريشه، (2) بررسي تأثير ميزان كاني رسي همراه (پاليگورسكيت، اسمكتيت و كائولينيت) بر مقدار پتاسيم رهاسازي و جذب شده، (3) بررسي اثر نوع گياه بر ميزان رهاسازي پتاسيم از فلوگوپيت در حضور كاني‌هاي رسي. اين تحقيق به صورت گلخانه‌اي در قالب طرح كاملا تصادفي با آرايش فاكتوريل و چهار تكرار به صورت جداگانه بر روي دو گياه جو و يونجه انجام شد. فاكتورهاي آزمايش شامل نوع كاني رسي همراه در بستر كشت (پاليگورسكيت، اسمكتيت و كائولينيت) و سطوح مختلف كاني شامل صفر (شاهد)، 1، 5/1 و2 درصد بود. جهت اجراي آزمايش نمونه رسوب داراي كاني پاليگورسكيت غالب از منطقه رامشه، نمونه خاك حاوي اسمكتيت غالب از منطقه كوهرنگ و نمونه كائولينيت جورجيا از انجمن كاني‌شناسي رسي تهيه شد. پس از بررسي كاني شناسي به روش پراش پرتو ايكس، بخش رس فاقد آهك نمونه¬ها جدا شد. نمونه¬هاي آماده شده از كاني¬ها با ميكاي فلوگوپيت تركيب شده و به صورت مخلوط با شن كوارتزي به عنوان ماده پركننده در گلدان¬هاي 700 گرمي تحت كشت دو گياه جو و يونجه به كار برده شدند. گياهچه¬ها طي يك دوره چهار ماهه با محلول غذايي فاقد پتاسيم تهيه شده به روش استيگنر و آب مقطر به ترتيب تغذيه و آبياري شدند. پس از اتمام دوره كشت پارامترهاي پتاسيم قابل جذب در بستر كشت، غلظت پتاسيم در ريشه و شاخساره، عملكرد و جذب پتاسيم در ريشه و شاخساره گياهان اندازه¬گيري شد. بر اساس نتايج به¬دست آمده، با كاربرد رس حاوي اسمكتيت غالب در بستر گياه جو و يونجه، پتاسيم قابل جذب در بستر كشت هر دو گياه نسبت به تيمار شاهد افزايش يافت كه به نظر مي¬رسد اين كاني به عنوان يك كاني 2:1 نقش موثري در آزادسازي پتاسيم از كاني ميكايي فلوگوپيت دارد. غلظت پتاسيم شاخساره گياه جو با افزودن مقدار تيمار كاهش يافت كه مي¬تواند مربوط به رقابت كاني با ريشه گياه در دستيابي به پتاسيم از ميكاي فلوگوپيت باشد، اما حضور اين كاني در محيط تحت كشت گياه يونجه طي طولاني مدت مانعي براي دستيابي به عنصر پتاسيم در اين گياه نداشت. استفاده از اسمكتيت در بستر كشت غلظت پتاسيم در ريشه دو گياه جو و يونجه را نسبت به تيمار شاهد افزايش داد. اين تيمار در بستر كشت گياه جو اثر مشخصي بر وزن خشك ريشه و شاخساره گياه نداشت اما وزن خشك ريشه و شاخساره را در گياه يونجه افزايش داد. علاوه بر اين، در گياه جو جذب پتاسيم در شاخساره كاهش و در ريشه آن افزايش يافت اما در گياه يونجه جذب پتاسيم هم در ريشه و هم در شاخساره افزايش پيدا كرد. با كاربرد رس حاوي پاليگورسكيت غالب در محيط كشت گياه جو و يونجه پتاسيم قابل جذب در بستر دو گياه نسبت به تيمار شاهد افزايش يافت كه احتمالا نشان مي¬دهد اين كاني نيز همانند اسمكتيت به عنوان يك كاني 2:1 نقش موثري در آزادسازي پتاسيم از كاني ميكايي فلوگوپيت دارد. افزايش مقدار پاليگورسكيت در بستر غلظت پتاسيم شاخساره گياه جو را افزايش داد اما بر غلظت پتاسيم ريشه اين گياه اثر معني¬داري نداشت. وزن خشك ريشه و شاخساره و نيز جذب پتاسيم در ريشه و اندام هوايي اين گياه نسبت به تيمار شاهد افزايش يافت. استفاده از تيمار داراي پاليگورسكيت غالب در بستر كشت يونجه غلظت پتاسيم ريشه و شاخساره، وزن گياه و نيز جذب پتاسيم در ريشه و شاخساره اين گياه را نسبت به شاهد افزايش داد كه اين ازدياد عمدتا ناشي از افزايش پتاسيم قابل جذب آزاد شده از كاني فلوگوپيت مي¬باشد.

218263

مديريت منابع خاك- منابع خاك و ارزيابي اراضي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان