ارزيابي آثار اقتصادي بهينه¬سازي توزيع كالا به روش برنامه¬ريزي فضايي (مطالعه موردي: راه¬اندازي بازارچه¬هاي ميوه و تره¬بار در شهر يزد)

مهندسي كشاورزي- اقتصاد كشاورزي گرايش بازاريابي محصولات كشاورزي

3/6/2022 12:00:00 AM

وجود قيمت هاي مختلف و ايجاد شرايط انحصار در بازار ميوه و تره بار، سبب كاهش رفاه شهروندان مي شود. يكي از راهكارهاي شكست انحصار و كنترل و متناسب سازي قيمت ها، راه اندازي ميدان¬هاي مركزي و بازارچه هاي ميوه و تره بار در شهرها و توسعه متوازن آنها با جمعيت است. اين مراكز از آنجايي كه تحت نظارت شهرداري ها فعاليت مي كنند در كنترل بازار و قيمت ها نقش اساسي دارند. لذا پراكنش، ساختار مناسب و تنوع كاربري¬ها و محصولات عرضه¬شده در آنها از جهت ملاحظه¬هاي اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و زيست محيطي داراي اهميت فراواني است كه مي¬بايست در مديريت شهري مورد توجه جدي قرار گيرند. در حال حاضر، شهروندان يزدي تنها از خدمات دو ميدان مركزي ميوه و تره بار تحت نظارت شهرداري، استفاده مي كنند. در اين پژوهش مكان يابي ايجاد بازارچه هاي ميوه و تره بار در شهر يزد تحت سناريوهاي مختلف انجام و سپس آثار راه اندازي اين مراكز به لحاظ مالي و زيست محيطي ارزيابي شد. ابتدا با استفاده از نظرسنجي متخصصان و تجربه كارشناسان، شاخص¬ها و معيارهاي مكان¬يابي در سطح شهر يزد شامل دسترسي، تراكم جمعيت، ترافيك و سازگاري و همجواري، درنظرگرفته شد و سپس مكان هايي كه قابليت خدمات دهي دارند، با استفاده از اجراي مدل تحليل سلسله مراتبي (AHP) در نرم افزار تخصصي ارائه شده در قالب EXCEL اولويت¬بندي شد. به طور كلي نتايج حاصل از مقايسه زوجي رتبه¬هاي هر يك از معيارهاي درنظر گرفته شده، نشان مي¬دهد، گزينهي واقع در منطقه امامشهر با گرفتن 210/0 امتياز بالاترين رتبه را در بين هفت مكان مورد بررسي دارد و پس از آن گزينه هاي مربوط به بلوار مدرس و بلوار علامه جعفري به ترتيب با كسب رتبه 164/0 و 139/0 بالاترين ارجحيت را در ايجاد بازارچه هاي ميوه و تره بار به خود اختصاص دادند. سپس بر اساس برآورد ميزان تقاضا و عرضه مناطق در نظر گرفته شده و هزينه هاي مبادله، در قالب طراحي مدل برنامه ريزي فضايي، توزيع ميوه در شهر يزد در شرايط موجود (بدون بازارچه هاي ميوه و تره بار) و سناريوهاي مختلف راه اندازي اين مراكز در نرم افزار LINDO شبيه سازي و پس از آن به لحاظ هزينه اي، ميزان مصرف سوخت و ملاحظات زيست محيطي، طرح در نظر گرفته شده ارزيابي شد. به اين صورت كه تغيير در هزينه¬هاي حمل و نقل، مصرف سوخت و انتشار گازهاي گلخانه اي (با استفاده از نرم افزار SIMAPRO) ناشي از توسعه بازارچه هاي ميوه و تره بار در شهر يزد محاسبه شد. نتايج به¬دست آمده از اجراي برنامه بهينه، مصرف سوخت به ميزان 2/931 ليتر بنزين در ماه معادل 25/1 درصد و هزينه سوخت به ميزان 27936000 ريال معادل 5/12 درصد در ماه كاهش مي¬يابد. همچنين نتايج نشان داد در حالتي كه بازارهاي ميوه و تره¬بار احداث شده باشند تأثير آلاينده¬ها بر سلامت انسان و اكوسيستم كمتر است. بنابراين راه اندازي بازارچه هاي ميوه و تره بار، افزون بر كاهش هزينه حمل و نقل و قيمت تمام شده ميوه و تره¬بار به جهت زيست محيطي نيز منجر به افزايش رفاه عموم جامعه مي¬شود.

217982

دانشگاه اردکان

فهرستي ثاني مسغود Fehresti Sani Masoud