عنوان
تدوين استراتژي‌هاي اقتصادي، اجتماعي و سياسي جهت اصلاح آب‌بهاي كشاورزي منطبق با قيمت و ارزش اقتصادي آب در حوضه زاينده‌رود
رشته تحصيلي
مهندسي كشاورزي اقتصاد كشاورزي گرايش سياست و توسعه كشاورزي
تاريخ دفاع
10/29/2022 12:00:00 AM
كليدواژه فارسي
قانون تثبيت آب‌بهاي زراعي , ارزش اقتصادي آب , قيمت تمام‌شده آب , بازار آب , بانك آب , تمايل به دريافت , تمايل به پرداخت
چكيده
چكيده
اجرا و اخذ آب‌بها متناسب با ارزش اقتصادي آب، يكي از اهداف مهم اين مطالعه بود. هدف در اين پژوهش، اين است كه قيمت آب؛ از آن مقدار آب‌بهاي بسيار نازلي كه از كشاورز دريافت مي‌شود، افزايش پيدا كرده و به ارزش اقتصادي آب كه تفاوت فاحشي خواهد داشت با آب‌بهايي كه اكنون از كشاورز اخذ مي‌شود اضافه شود. در اين بين از سوي كشاورزان، يك سري مقاومت‌هايي به وجود مي‌آيد و كشاورز به‌راحتي زير بار مقدار آب‌بهايي كه بايد پرداخت كند، نرفته؛ از اين رو هدف پژوهش حاضر، اين است كه راهكاري اتخاذ شود كه بتوان بدون برخورد و مقاومت از سمت مصرف‌كننده، اين قيمت و آب‌بها را مطابق با ارزش اقتصادي آب از كشاورز دريافت نمود. در اين پژوهش با استفاده از ابزار پرسشنامه از كشاورزان بهره‌بردار از حوضه زاينده‌رود كه اقدام به كشت محصول گندم كه بيشترين سطح كشت را دارا است، علاوه بر سنجش و برآورد ميزان تمايل به دريافت و تمايل به پرداخت با استفاده از رهيافت لاجيت در نرم‌افزار شازم كه يكي از كارآمدترين نرم‌افزارهاي محاسباتي و تحليلي در تصميم‌گيري در بخش اقتصادي است، ساير متغيرهاي اقتصادي _ اجتماعي از كشاورز نيز مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت و سپس از طريق انتگرال‌گيري سطح زير منحني توزيع احتمال، ارزش اقتصادي واقعي قيمت‌هاي تمايل به پرداخت و دريافت محاسبه شد. راهكار عملياتي در اين پژوهش، بر دو اصل بازار آب و بانك آب است كه در بازار آب، قيمت‌گذاري‌ها انجام مي‌شود و به دنبال تشكيل بازار آبي هستيم ولي در بانك آب به دنبال كشف قيمت بوده، يعني دقيقاً همان مسئله اصلي كشف قيمت واقعي آب كه در اين پژوهش مدنظر ما هست. درواقع بعد از پيدا كردن قيمت واقعي آب، راهكار اصلي عملياتي در اين پژوهش، بانك آب است كه در آن؛ خود كشاورزان يك بخش از فوايد ناشي از كمتر مصرف كردن نهاده آب و يا به عبارتي صرفه‌جويي كردن در مصرف آب را به‌طور ملموس حس كرده و در طول زمان از آن استفاده مي‌نمايند. درواقع بانك آب قادر است در مكان‌هايي كه با كميابي و فزوني تقاضا از عرضه آن مواجه هستند، با سازوكارهايي ضمن جلوگيري از تشديد آن به‌گونه‌اي ابزارها را در اجرا به كار گيرد كه قادر به پاسخگويي براي رفع نيازهاي حداقل بشري باشد و در عين حال منجر به تقويت و رشد ابعاد توسعه پايدار گردد. نتايج حاصل از برآورد مدل لوجيت و بررسي عوامل مؤثر بر دو اين دو الگو نشان داد، تمايل به دريافت براي يك ساعت آبياري كمتر و تمايل به پرداخت براي يك ساعت آبياري بيش‌تر به ترتيب برابر است با 197652 و 98931 ريال است. همچنين نتايج اين پژوهش نشان داد كه در خصوص عملياتي نمودن بانك آب در حوضه آبريز زاينده‌رود، تحقق و رعايت برخي پيش‌شرط‌ها ضروري است، چراكه اعمال و انجام اين فرآيندهاي جديد منجر به طراحي مجدد و تغيير فرايندهاي حاكم بر ساختار مديريت آب در كشور مي‌گردد. برخي از اين پيش‌شرط‌ها اعمال سياست‌هاي تشويقي است به‌گونه‌اي كه بعد عدالت و اقتدار حاكميت آب در حوضه آبريز را تقويت كرده و انگيزه لازم و كافي را براي برانگيختن سياست گذاران، سازمان‌ها و نهادهاي مردمي در جهت اقدام مثبت در مديريت توأمان عرضه و تقاضا را فراهم مي‌سازد. پيش‌شرط ديگر براي عملياتي سازي رهيافت مشاركتي بانك مجازي آب، پذيرش آب به‌عنوان كالايي اقتصادي، اجتماعي و سياسي است كه مستلزم تغيير ديدگاه سياسيون نسبت به مصرف آب و بهره‌گيري از اين نهاده است؛ ايجاد تعادل بين قدرت دولت و بهره‌برداران براي حكمراني مؤثر آب بر حوضه‌هاي آبريز پيش شرط ديگري است كه بر اين اساس، بايد نقش و جايگاه درست و مناسب هر دو بخش براي مديريت توأمان عرضه و تقاضا به‌صورت شفاف و هوشمندانه برنامه‌ريزي شود كه نتيجه همكاري و هماهنگي بين آن‌ها حداكثر سازي منفعت بهره‌برداران و دولت در بهره‌مندي از آب است.
شماره ركورد
216490
دانشگاه
دانشگاه اردکان
استاد راهنما
فتاحي احمد Fatahi Ahmad