مطالعه ژنتيكي ويژگي هاي مرتبط با دير زيستي، برگشت پذيري پس از خشكي و خواب تابستانه در فسكيوي بلند

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

كشاورزي

دكتري

خشكي از مشكلات عمده جهان است كه منجر به كاهش بهره¬وري، توسعه و بقاي كشاورزي شده است. بنابراين در برنامه‌هاي اصلاحي مرتبط با گراس¬ها، شناخت و درك استراتژي‌هاي مختلف تحمل به خشكي از جمله سيستم ريشه، بقا، بهره‌وري، ديرزيستي، خواب تابستانه و برگشت¬پذيري پس از خشكي و ارتباط بين صفات و كنترل ژنتيكي و وراثت آنها براي شناسايي و انتخاب گونه¬ها و ژنوتيپ¬هاي متحمل به خشكي ضروري است. اين تحقيق در پنج مطالعه مختلف انجام شد. نتايج نشان داد كه بهبود پس از خشكي شديد و ديرزيستي در چمانواش بلند به شرايط محيطي رطوبتي و نيز پاسخ‌هاي ژنوتيپي بستگي دارد. محلول پاشي اسيد ساليسيليك باعث بهبود توليد علوفه، تحمل به خشكي، برگشت¬پذيري پس از خشكي و اكثر صفات ريشه شد، در حالي كه اثر منفي بر ديرزيستي و طول ريشه داشت. نتايج نشان داد كه تنش خشكي آثار نامطلوبي بر عملكرد و اجزاي عملكرد علوفه، صفات برگشت¬پذيري پس از خشكي و بقاء دارد. نتايج اين مطالعه نشان دهنده خواب تابستاني كم تا متوسط (خواب تابستاني ناقص) در اين ژرم پلاسم بود. همچنين طيف گسترده¬اي از تنوع ژنتيكي در تمام صفات اندازه¬گيري شده در بين گونه¬ها و درون گونه¬ها در پاسخ به سطوح مختلف آبياري شناسايي شد. در بين گونه¬هاي مورد مطالعه، چمانواش بلند داراي توليد علوفه، تحمل به خشكي، بقاء، ميزان برگشت¬پذيري و ديرزيستي بالاتري بود. فسكيوي گوسفندي توليد علوفه و برگشت¬پذيري پس از خشكي كمي داشت. گونه¬ها و ژنوتيپ¬هاي برتر براي توليدات علوفه¬اي از گونه Festuca arundinacea و براي كاربردهاي چمني از گونه¬هاي Festuca arundinacea، Lolium perenne و Lolium × hybridum براي برنامه¬هاي آينده شناسايي شدند. در مطالعه چهارم، 16 فاميل نيمه خواهري مشتق شده از تلاقي¬هاي پلي¬كراس از نظر صفات زراعي-مورفولوژيكي در مزرعه تحت سه سطح آبياري (نرمال، تنش خشكي متوسط و شديد) طي سال‌هاي 1397 و 1398 مورد بررسي قرار گرفتند. نتايج نشان مي¬دهد كه افزايش شدت تنش آبي آثار نامطلوبي بر پتانسيل توليد و برگشت¬پذيري پس از خشكي داشته است. مقادير نسبتاً بالاي وراثت پذيري خصوصي براي اجزاي عملكرد و صفات مربوط به برگشت¬پذيري، نقش اثر افزايشي ژنها را در بيان اين صفات نشان مي¬دهد. در مطالعه پنجم، 42 فاميل تمام خواهري از چمانواش بلند (شامل 120 ژنوتيپ منفرد)، شناسايي شده توسط نشانگرهاي EST-SSR به همراه والدين آنها با هدف تخمين پارامترهاي ژنتيكي و پيش‌بيني ارزش‌هاي اصلاحي پنج صفت زراعي-مورفولوژيك در سه برداشت با استفاده از روش REML/BLUP در مزرعه طي 4 سال (1400-1397) بررسي شدند. وراثت‌پذيري خصوصي كم (h2n) براي عملكرد علوفه خشك در سه برداشت نشان مي‌دهد كه ممكن است ژن¬هاي غيرافزايشي نيز در وراثت اين صفت نقش داشته باشند. نتايج ما كفايت مدل REML/BLUP را براي شناسايي و انتخاب ژنوتيپ‌هاي والديني برتر و نتاج با ارزش‌هاي اصلاحي بالاتر براي برنامه‌هاي اصلاحي آينده مانند بهبود و اصلاح واريته چمانواش بلند نشان داد. ژنوتيپ‌ها و فاميل¬هاي برتر براي كاربرد علوفه يا چمن در تمام محيط‌هاي آبياري بر اساس آناليز مؤلفه‌هاي اصلي (PCA) و باي پلات‌ها شناسايي شدند كه مي‌توانند براي برنامه‌هاي اصلاحي در مطالعات آتي مفيد باشند.

216244

اصلاح نباتات

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان

محمدرضا سبزعليان، فاطمه پيرنجمدين

آقافخر ميرلوحي، نعمت اله اعتمادي، سعداله هوشمند كوچي

محمد مهدي مجيدي، علي محمد مير محمدي ميبدي