عنوان
بررسي فراواني پليمورفيسم rs3918290 ژن آنزيم دي هيدروپيريميدين دهيدروژناز، در بيماران مبتلا به سرطان تحت درمان با داروي 5 - فلورويوراسيل
نويسنده اصلي
سلماني، محمد
محل تحصيل
دانشگاه علوم پزشكي كردستان
رشته تحصيلي
بيوشيمي باليني
چكيده
مقدمه و اهداف: فلوروپيريميدينها كلاسي از داروهاي شيمي درماني هستند، كه به عنوان آنتي
متابوليت، به شكل گسترده در درمان انواع سرطانهاي گوارشي، پستان و سر و گردن مورد استفاده
قرار ميگيرند. اين داروها به صورت تك درماني و درمان تركيبي تجويز ميگردند. از محدوديتهاي
استفاده اين داروها، ميتوان به باريك بودن پنجره درماني و ايجاد سميتهاي شديد باليني در اشكال
مختلف گوارشي، هماتولوژيكي و پوستي اشاره نمود. عوامل مختلف ژنتيكي و غيرژنتيكي در ايجاد
اين سميتها دخيل ميباشند. مهمترين عامل شناخته شده بروز سميتهاي باليني داروهاي
فلوروپيريميديني، نقص آنزيم دي هيدروپيريميدين دهيدروژناز است. اين نقص آنزيمي در حضور
واريانتهاي ژنتيكي تاثيرگذار در فعاليت آنزيم به وجود ميآيد. مطابق دستورالعمل جديد آژانس
دارويي اروپا، لازم است كه قبل از شروع درمان و به منظور پيشگيري از بروز سميتهاي مرتبط
دارويي، وضعيت فعاليت آنزيم دي هيدروپيريميدين دهيدروژناز به صورت ژنوتيپي و فنوتيپي مورد
ارزيابي قرار گيرد. لذا در اين مطالعه سعي شده است كه وضعيت فراواني يكي از واريانتهاي بسيار
مهم ژن آنزيم دي هيدروپيريميدين دهيدروژناز ) DPYD*2A, rs3918290 (، با داشتن بيشترين
تاثير كاهشي )كاهش 100 -% 50 %( در فعاليت آنزيم و فراواني بسيار كم و متغير گزارش شده از آن
در مطالعات مختلف، در جمعيتي از بيماران سرطاني دريافتكننده رژيمهاي شيمي درماني حاوي
داروهاي فلوروپيريميدني كه نژاد كرد داشته اند، مورد ارزيابي قرار گيرد.
مواد و روشها: در اين مطالعه مقطعي، به صورت تصادفي 121 بيمار سرطاني كه بيماري شان
به كمك روشهاي تشخيصي تاييد شده بود و تحت درمان با رژيمهاي شيمي درماني حاوي داروهاي
فلوروپيريميديني قرار گرفته بودند، وارد مطالعه شدند. از بيماران خونگيري وريدي به عمل آمده و
پس از استخراج RNA از نمونه خون، cDNA سنتز و با پرايمرهاي اختصاصي طراحي شده، PCR
انجام شد و محصولات PCR با استفاده از ژل الكتروفورز، مورد ارزيابي قرار گرفتند. همچنين صحت
متد استفاده شده، با روش مرجع توالييابي سنگر تاييد گرديد. جهت آناليز آماري دادههاي باليني
بيماران از نرم افزارهاي SPSS16 و GraphPad Prism 9 و تستهاي آماري Chi-square ،
Fisher's Exact Test ، Mann-Whitney U ، Kruskal Wallis Test و Spearman's rho استفاده گرديد.
ل
يافتهها: از ميان 121 بيمار مطالعه شده، پليمورفيسم rs3918290 تنها در يك مورد به صورت
هتروزيگوت )فراواني 0.8 %( شناسايي گرديد. مشاهده شد كه شانس خطر ريزش مو در بيماران
دريافتكننده رژيمهاي TOF به نسبت ساير رژيمهاي شيمي درماني، به شكل معنيداري بيشتر است
( OR=5.9 %95CI 2.19-16.37, p<0.0001 (. همچنين مشخص گرديد كه شانس خطر ريزش
مو در دريافتكنندگان رژيم شيمي درماني XELOX به نسبت ساير رژيمهاي شيمي درماني كمتر
است ) OR=0.2 %95CI 0.089-0.669, p=0.004 ( و شانس خطر تهوع در دريافتكنندگان رژيم
شيمي درماني FOLFOX ، كمتر از ساير رژيم هاي شيمي درماني بود ) OR=0.8 %95CI 0.76-0.91, p=0.021 (. نوع سرطان و جنسيت، با بروز سميتهاي باليني شديد دارويي ارتباط معنيداري
نداشتند )به ترتيب: p=0.52 و p=0.41 (. نوع داروي فلوروپيريميديني بهكار رفته در رژيمهاي شيمي
درماني با بروز سميتهاي باليني شديد دارويي ارتباط معنيداري داشت ) p=0.005 (. تغييرات دوز
دارويي دريافتكنندگان رژيمهاي شيمي درماني كپسيتابين در دو گروه داراي سميتهاي باليني شديد
و متوسط، معنيداري گرديد )به ترتيب: p=0.0002 و p<0.0001 (. تغييرات دوز دارويي
دريافتكنندگان رژيمهاي شيمي درماني حاوي 5 -فلورويوراسيل، تنها در گروه داراي سميت باليني
شديد معنيدار گرديد ) p=0.0001 (. ميان سن و دوز ابتدايي استفاده شده، همبستگي وارونه معنيدار
مشاهده گرديد ) p=0.033, r= -0.19 .)
نتيجهگيري: فراواني پليمورفيسم DPYD*2A ( rs3918290 ( تعيين شده در اين مطالعه با
فراوانيهاي گزارش شده در مطالعات مختلف تفاوتي نداشت. مشاهده فراواني بالاي سميتهاي باليني
شديد مرتبط با داروهاي فلوروپيريميديني در بيماران، اهميت تستهاي پيشگيرانه ژنوتايپي و فتوتايپي
تعيين وضعيت فعاليت آنزيم را مشخص ميسازد.
كلمات كليدي: سرطان؛ 5 -فلورويوراسيل؛ rs3918290 ؛ DPYD
شماره ركورد
215399
شهر محل تحصيل
دانشگاه علوم پزشكي كردستان
گرايش رشته تحصيلي
بيوشيمي
دانشكده
پزشكي
دانشگاه
دانشگاه علوم پزشکي کردستان
استاد راهنما
محمد عبدي