بررسي ضخامت بافت نرم و مورفولوژي منديبل در بيماران داراي پروگناتيسم منديبل و آسيمتري صورت در تصاوير CBCT موجود در بخش راديولوژي دانشكده دندانپزشكي گيلان در سالهاي 99-1396

علوم پزشكي گيلان

مقدمه و هدف: آسيمتري صورت، يك ناسازگاري در اندازه، شكل و يا نحوه قرارگيري يك طرف صورت با طرف مقابل، نسبت به پلن ميدساجيتال است (1). تنوع گسترده¬اي از ناقرينگي صورت در بيماران نيازمند به درمان ارتودنسي وجود داشته است و صرف¬نظر از مساله¬اي كه منجربه عدم¬قرينگي صورت مي¬شود، بررسي خصوصيات اين بيماري در تشخيص ارتودنسي و درمان اهميت دارد (2). در دندانپزشكي، توموگرافي كامپيوتري با اشعه مخروطي (cone-beam CT) به دليل هزينه و دوز رادياسيون كمتر، به طور گسترده¬اي مورد استفاده قرار مي¬گيرد و به دليل حصول اطمينان از دقت ابعادي بالا در اندازه¬گيري ساختارهاي صورت، روشي عالي در بررسي آسيمتري صورت مي¬باشد (1, 3, 4). در ارزيابي مقالات چاپ¬شده، ساختار مورد بررسي در بيماران آسيمتري در اكثر مطالعات محدود به اندازه¬گيري كنديل و راموس بوده و هيچ¬كدام بافت نرم و سخت منديبل را به تفكيك واحدهاي مجزا بررسي نكرده¬اند (2, 5-8). تنها سه مطالعه بافت سخت منديبل را به صورت واحدهاي اسكلتي بررسي كرده¬اند كه به دليل تعداد نمونه اندك (50 نفر) (1, 9) و عدم بررسي ارتفاع عمودي (9, 10)، لزوم انجام يك مطالعه دقيق¬تر با حجم نمونه بيش¬تر را تقويت مي¬كنند. گذشته از اين، با وجود اهميت واضح تفاوت¬هاي نژادي در بروز انواع ناهنجاري¬ها، تاكنون مطالعه¬اي در ايران در اين زمينه صورت نگرفته است. بنابراين تصميم به انجام اين مطالعه گذشته¬نگر با هدف تجزيه و تحليل ويژگي¬هاي مورفولوژيكي بافت سخت و ضخامت بافت نرم منديبل در بيماران داراي پروگناتيسم منديبل و آسيمتري صورت با استفاده از تصويربرداري CBCT گرفته¬شد. مواد و روش¬ها: جمعيت مورد مطالعه در اين بررسي شامل ركوردهاي CBCT ذخيره¬شده موجود در بخش راديولوژي دانشكده دندانپزشكي گيلان در سالهاي 1396-99 مي¬باشد و بر اساس معيارهاي ورود و خروج تعداد 120 CBCT (60 عدد گروه عدم¬تقارن و 60 عدد گروه متقارن) بررسي شدند. بررسي اوليه شامل ميزان انحراف منتون و الگوي اسكلتي عمودي و قدامي-خلفي بر روي سفالومتري فرونتال و لترال ساخته شده از روي تصاوير CBCT طبق رفرنس افقي و عمودي در اين مطالعه انجام شد. افراد بر اساس ميزان انحراف نقطه منتون اسكلتال نسبت به رفرنس عمودي ميدساجيتال به دو گروه متقارن (انحراف كمتر و مساوي mm 2) و نامتقارن (انحراف بيشتر و مساوي mm 4) تقسيم شدند و طبق قرارداد رايج در مقالات، در گروه نامتقارن سمتي كه نقطه منتون اسكلتال نسبت به پلن ميدساجيتال قرار دارد به عنوان سمت منحرف-شده (deviated side) و سمت مقابل، به عنوان سمت بدون¬انحراف (nondeviated side) تعريف مي¬شود (8). ارتفاع صورت نيز بر اساس زاويه XY axis (بر اساس (11) Ricketts) به سه گروه طبيعي (3±˚90)، كوتاه (كمتر از ˚87) و بلند (بيشتر از ˚93) طبقه¬بندي شدند. در اين مطالعه بافت سخت منديبل به واحدهاي اسكلتي شامل زوائد كنديلار، كرونوئيد، انگولار و آلوئولار، بادي و چانه تقسيم و 6 نقطه اطراف نقطه گونيون بافت نرم، جهت حداكثر همپوشاني عضله ماسيتر، بررسي شدند. نقاط آناتومي مورد مطالعه در دو سمت به صورت مجزا روي تصاوير بازسازي¬شده سه¬بعدي ترسيم شدند. در نهايت با استفاده از ضريب همبستگي Pearson ارتباط بين ميزان انحراف منتون (MD) با ساير اندازه¬گيري¬ها مشخص و جهت ارزيابي معني¬داري گروه¬ها، 2-sample-T-test انجام شد. نتايج: طبق نتايج آماري به دست آمده، هيچ تفاوت آماري معني¬داري در سن، جنس، ANB و XY axis بين گروه متقارن و نامتقارن وجود نداشت. اگرچه ميانگين انحراف منتون در دو گروه با تفاوت معني¬دار گزارش شد (P=0.001). اندازۀ واحد اسكلتي طول كنديل، بادي، كرونوئيد، انگل و چانه، عرض كنديل، ارتفاع راموس، حجم راموس، نيمۀ بادي منديبل و منديبل، در گروه متقارن و سمت بدون انحراف گروه نامتقارن به طور معني¬داري بالاتر از سمت منحرف¬شدۀ گروه نامتقارن بودند. ضخامت بافت¬نرم نقطۀ Go3 در سمت بدون انحراف گروه نامتقارن نسبت به گروه متقارن و سمت منحرف¬شدۀ گروه نامتقارن تفاوت معني¬دار داشته¬است؛ در حاليكه در نقطۀ Gomid و Go2 تفاوت وجود ندارد. نتيجه¬گيري: در بيماران داراي پروگناتيسم ناقرينۀ منديبل، تقريبا همۀ واحدهاي اسكلتي منديبل به خصوص ارتفاع كنديل و راموس، و طول بادي منديبل (به ويژه فاصلۀ سوراخ منديبولار تا سوراخ منتال) در دو سمت صورت متفاوت بوده كه ناشي از كاهش رشد نرمال منديبل در سمت منحرف-شده مي¬باشد. در همۀ بيماران ضخامت بافت نرم ناحيۀ عضلۀ ماسيتر، به جز بافت نرم مجاور ريج آلوئول، از بافت سخت زيرين تبعيت كرده است. در بيماران هايپردايورجنت، كاهش طول انگل سمت منحرف¬شده ديده شد.

215390

گيلان