ارزيابي اثرات تغيير اقليم بر ميزان آب مجازي محصولات كشاورزي (گندم، جو و يونجه) در استان كرمان

مهندسي كشاورزي - اقتصاد كشاورزي گرايش اقتصاد منابع طبيعي و محيط زيست

6/21/2022 12:00:00 AM

چكيده مطالعه اثرات تغيير اقليم بر توليدات و فعاليتهاي كشاورزي از ديدگاه مديريت نهادهها در آينده از اهميت ويژهاي برخوردار است. در اين تحقيق تأثير تغيير اقليم بر ميزان آب مجازي محصولات كشاورزي در دوره¬هاي آتي مورد بررسي قرار گرفت. براي اين كار از داده¬هاي اقليمي مدل گردش كلي HadCM3 تحت دو سناريوي واداشت تابشي در استان كرمان استفاده شد. جهت بررسي امكان توليد و شبيه¬سازي داده¬هاي هواشناسي در دوره¬هاي آتي از مدل ريزمقياس¬نمايي، روش دلتا (Delta) يا عامـل تغييـر اسـتفاده شـد. براي دوره پايه (2011-1972) كاليبراسيون و صحت¬سنجي مدل انجام گرفت. از طريق داده¬هاي LARS- WGميزان بارش و دماي بيشينه و كمينه ايستگاه¬هاي منتخب براي دوره¬هاي 2070-2011 ميلادي پيش¬بيني و با دوره پايه مقايسه گرديد. ميزان آب مجازي براي محصولات منتخب شامل يونجه، جو و گندم به دليل اهميت استراتژيك و ميزان بالاي سطح زير كشت اين محصولات محاسبه شد. نتايج پژوهش حاضر حاكي از آن است كه پديده تغيير اقليم به طور معنيداري بر تبخير- تعرق، عملكرد محصول يونجه، جو و گندم اثر گذار بوده، از اين رو بهرهوري آب كشاورزي را در آينده تحت تاثير خود قرار خواهد داد. در حالي كه ميانگين دماي فصل رشد در آينده تحت تاثير تغيير اقليم افزايش خواهد يافت، پارامتر بيشينه دما بيش از كمينه دما تحت تاثير اين پديده قرار خواهد گرفت و به موازات اين موضوع نياز آبي و تبخير- تعرق گياه در اين دوره افزايش و نيز عملكرد و بهرهوري (بر اساس تبخير- تعرق، بر اساس تعرق و بر اساس آبياري و بارندگي) افزايش مييابد. نتايج شبيهسازي دماي متوسط در ايستگاههاي بم، سيرجان، كهنوج و كرمان در دوره 2070-2011 تحت سناريو RCP4.5 و مقايسه آن با ميانگين دوره پايه )2011-1972) حاكي از افزايش دماي متوسط در تمامي ماهها است و اين افزايش دما در ماههاي گرم سال بيشتر و در ماههاي سرد سال كمتر خواهد بود. همچنين بررسيها نشان از كاهش بارش در فصول گرم سال و افزايش آن در فصول سرد در تمامي ايستگاههاي مطالعاتي را دارد ولي ميزان بارش دوره آتي نسبت به دوره پايه كمتر خواهد داشت. ميزان تغييرات آب مجازي به دست آمده براي همه گياهان مورد مطالعه افزايشي است و اين افزايش براي محصولات جو و گندم بهطور متوسط در دوره آينده افزايش بيشتري از خود نشان ميدهد. در ايستگاه بم ميزان آب مجازي براي محصول جو و گندم به 2/3 مترمكعب بر كيلوگرم و براي محصول يونجه به 3/1 مترمكعب بر كيلوگرم مي¬رسد. در ايستگاه سيرجان ميزان آب مجازي براي محصول گندم 8/4 مترمكعب بر كيلوگرم و براي محصول جو حداكثر به 9/4 مترمكعب بر كيلوگرم و براي محصول يونجه برابر با 1/2 مترمكعب بر كيلوگرم است. در ايستگاه كرمان ميزان آب مجازي محصولات گندم، جو و يونجه حداكثر به¬ترتيب به ميزان 1/7، 3/7 و 2/1 مترمكعب بر كيلوگرم در دوره¬هاي آتي مي¬رسد. در ايستگاه كهنوج ميزان آب مجازي براي محصول گندم 9/4 مترمكعب بر كيلوگرم و براي محصول جو حداكثر به 1/5 مترمكعب بر كيلوگرم و براي محصول يونجه برابر با 7/1 مترمكعب بر كيلوگرم است. بيشترين افزايش ميزان آب مجازي نسبت به دوره پايه در ايستگاه كرمان مربوط به محصولات، جو و يونجه به اندازه حداقل 30% ميباشد.

215313

دانشگاه اردکان

سلطاني سميه soltani somayeh