اثر سطوح مختلف آب و مديريت كودي (نيتروژن، آهن و روي) بر شاخص‌هاي عملكرد ذرت تحت سيستم آبياري قطره‌اي – نواري

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي كشاورزي

كارشناسي ارشد

استفاده از سيستم آبياري قطره‌اي نواري به‌دليل سهولت اعمال مديريت آبياري دقيق و كاهش تلفات تبخير و نفوذ عمقي و همچنين افزايش بهره وري آب در شرايط كمبود آب اهميت دارد. از طرفي مديريت مصرف كود نيتروژني به‌صورت تقسيط و كاربرد ريز مغذي‌هاي آهن و روي جهت افزايش كميت و كيفيت ذرت علوفه‌اي حائز اهميت است. هدف از انجام اين پژوهش بررسي اثر سطوح مختلف آب كاربردي، مديريت تقسيط كود نيتروژن و مديريت كاربرد كودهاي ريز مغذي آهن و روي و برهم‌كنش آن‌ها بر شاخص‌هاي رشد و بهره‌وري آب ذرت علوفه‌اي تحت سيستم آبياري قطره‌اي نواري بود. اين پژوهش در دوسال زراعي 1398 و 1399 در مزرعه تحقيقاتي لورك دانشگاه صنعتي اصفهان در شهرستان نجف‌آباد انجام شد. تيمارهاي مورد بررسي سه سطح آبياري شامل دو سطح كم‌آبياري (W1=0.75 ETc و W2=0.85 ETc) و يك سطح آبياري كامل (W3=1 ETc)، دو مديريت كودي شامل كاربرد 150 كيلوگرم نيتروژن در هكتار در سه تقسيط (S1) و نه تقسيط (S2) و دو سطح تغذيه عناصر ريز مغذي شامل بدون كاربرد Fe-Zn (M1) و كاربرد 5 كيلوگرم Fe-Zn (M2) بودند. تيمارهاي آزمايشي با استفاده از طرح آماري اسپليت پلات در قالب بلوك‌هاي كامل تصادفي در سه تكرار اجرا شد. شاخص‌هاي مورد بررسي در دو سال زراعي، عملكرد زيست توده گياهي در دو مرحله تاسل‌دهي (TBT) و زمان برداشت علوفه‌اي (TBS)، شاخص سطح برگ ماكزيمم (LAImax) و عملكرد دانه (GY) در سال 1398 بودند. رطوبت اوليه و نهايي خاك جهت محاسبه تبخير-تعرق واقعي با استفاده از بيلان آب خاك اندازه‌گيري شد. اثر سطوح مختلف آب آبياري در دو سال 1398 و 1399 بر شاخص‌هاي TBT، TBS، بهره‌وري آب آبياري (IWP) و بهره‌وري آب (WP) در مرحله تاسل‌دهي(IWPT و WPT) و زمان برداشت علوفه‌اي (IWPS و WPS) معني‌دار بود (P < 0.05). اما IWPT و WPT در سال 1399معني‌دار نشد. اثرات تقسيط نيتروژن، كود Fe-Zn و برهم‌كنش آبياري و تقسيط نيتروژن بر تمامي شاخص‌هاي ذكر شده در دوسال زراعي معني‌دار (P < 0.05) بودند. به‌طور متوسط بيشترين و كمترين مقادير ميانگين TBS در دوسال زراعي به‌ترتيب درتيمارهاي W3S1، W1S2 برابر 23790 و 5/14465 كيلوگرم در هكتار بود. بيشترين مقادير IWPS در سال اول برابر 28/4 در تيمار W1S1 و در سال دوم برابر 70/3 كيلوگرم بر متر مكعب در تيمارW2S1 و كمترين آن در تيمار W1S2 براي دوسال به‌ترتيب برابر 23/3 و 61/2 كيلوگرم بر متر مكعب بود. بيشترين IWPS و WPS درسال اول در سطح W3 به‌ترتيب برابر 02/4 و 99/4 كيلوگرم بر متر مكعب و در سال دوم در سطح W2 برابر 28/3 و 93/3 كيلوگرم بر متر مكعب بود. زيست توده گياه، بهره‌وري آب آبياري و بهره‌وري آب ذرت علوفه‌اي به‌طور معني‌داري تحت تأثير تقسيط نيتروژن و كاربرد كلات آهن و روي قرار گرفتند. به‌طور كلي نتايج نشان داد در اقليم‌هاي خشك در سيستم آبياري قطره‌اي نواري كه طي دوره رشد ذرت علوفه‌اي بارندگي مؤثري وجود ندارد از اعمال كم‌آبياري خودداري شود زيرا موجب تشديد شرايط تنش رطوبتي و در نتيجه كاهش محصول توليدي و بهره‌وري آب مي‌شود. همچنين مديريت مصرف نيتروژن در سه تقسيط و كاربرد همزمان ريزمغذي‌هاي آهن و روي به عنوان مديريت بهينه جهت افزايش محصول توليدي و بهره‌وري آب آبياري توصيه مي‌شود به‌طوري كه مقدار كود نيتروژن مورد نياز ذرت تا مرحله‌تاسل‌دهي به‌طور كامل در اختيار آن قرار گيرد.

215309

علوم و مهندسي آب (آبياري و زهكشي)

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان

رضوان كريمي، حميدرضا عشقي زاده

محمد شايان نژاد، پرويز احسان زاده

مهدي قيصري