مقايسه استخوان‌شناسي سه گونه از ‌كفال‌ماهيان جنس (Mugilidae) Liza

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

منابع طبيعي

كارشناسي ارشد

كفال‌ماهيان به عنوان ماهي‌هاي اقتصادي با ارزش، پراكنش گسترده‌اي در اكوسيستم‌هاي آبي دارد. استخوان‌شناسي علاوه‌بر كمك به مطالعات فسيل‌شناسي براي درك تكامل ماهيان، در بررسي‌هاي زيست‌شناسي ماهيان از جمله تغذيه، تنفس و شنا اهميت زيادي دارد و بايد به هركدام توجه شود. در اين تحقيق مقايسه استخوان¬شناسي سه گونه از ‌كفال‌ماهيان جنس Liza با اهداف بررسي و انجام مقايسه بين سه جمعيت از هفت رودخانه مختلف صورت گرفت. جمعيت¬ها از اين جنس در رودخانه¬هاي هنديجان، كرخه، خيرود، سفيدرود، شفارود و مصب گرگان¬رود جمع¬آوري و به آزمايشگاه منتقل شدند. از اين نمونه¬ها به طور كلي 21 ماهي شفاف¬سازي و رنگ¬آميزي با آليزارين¬قرمز و آلسيان¬آبي شده، با استريوميكروسكوپ بررسي و توسط دوربين، عكس¬برداري شدند. بين نمونه¬هاي هر جمعيت تفاوتي ديده نشد. تفاوت¬هاي اندكي در استخوان¬هاي سه گونهLiza با يك¬ديگر وجود دارد، گونه L. abu (كفال بياه) با دو گونه L. aurata (كفال¬طلايي) و L. saliens (كفال¬پوزه¬باريك) بيشترين تفاوت¬ها را داشت كه احتمالاً به علت تفاوت¬هاي محيطي و مكاني بود كه اين گونه با دو گونه ديگر داشت. تفاوت¬ها در اندازه و برخي جهت¬گيري¬هاي استخوان¬ها و برجستگي¬ها و زوايد جمجمه عصبي اين ماهي با دو گونه ديگر مشاهده شد. استخوان¬هايي مانند پيشاني، بيني، اشكي، دنداني، مربعي، غرابي، آهيانه و پرويزني جانبي داراي تفاوت است. در L. saliens و L. abu صفحه دندان حلقي قدامي مثلثي شكل است اما در نمونه L. aurata مقداري از حالت مثلثي خارج شده است. صفحات پايه¬رجلي باله شكمي در L. abu در زير مهره¬هاي 5 و 6 قرار دارد درحالي كه اين استخوان براي L. saliens و L. aurata در زير مهره 6 است. بازوي¬پايه¬رجلي در L. abu اندكي ضخيم¬تر دو نمونه ديگر است. در نمونه L. abu استخوان غرابي نسبت به دو نمونه ديگر داراي خميدگي كمتري بود. استخوان بالاپره 1 در L. abu نسبت به L. saliens و L. aurata كوتاه تر و ضخيم تر است. استخوان¬هاي دمپره در L. saliens نسبت به L. abu و L. aurata پهن¬تر و اندكي كشيده¬تر است. استخوان دم¬خامه در L. saliens نسبت به دو نمونه ديگر اندكي كشيده تر است. در نهايت مي¬توان گفت از نظر استخوان¬شناسي تفاوت¬هاي زيادي را نمي¬توان بين اين سه گونه براي تفكيك آن¬ها مشاهده كرد و بايد در كنار آن از روش¬هاي ديگري مانند بررسي¬هاي مريستيك استفاده كرد، اما استخوان¬شناسي اين سه گونه به درك روند تكاملي آن¬ها كمك شاياني كرد كه مي¬توان در جهت مطالعات آينده از آن¬ها كمك گرفت.

215286

بوم شناسي آبزيان

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان

سالار درافشان، اميد بيرقدار

يزدان كيواني