آثار سديم دو دسيل سولفات بر برخي فرآيندها و آنزيم هاي چرخه ي نيتروژن در خاك

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي كشاورزي

كارشناسي ارشد

چكيده ورود آلاينده¬هاي مختلف به خاك و در نتيجه تهديد سلامت خاك و انسان¬ها به يكي از مشكلات اساسي در دنياي امروز تبديل شده است. يكي از آلاينده¬هاي كه امروزه در اثر استفاده زياد از مواد شوينده به محيط خاك وارد مي¬شود، سديم دو دسيل سولفات مي¬باشد. تحقيق حاضر با هدف بررسي تاثيرات سديم دو دسيل سولفات بر روند معدني شدن كربن، معدني شدن نيتروژن و فعاليت برخي آميدوهيدرولازها صورت گرفت. همچنين امكان استفاده از اين ماده به عنوان عصاره گير نيتروژن قابل استفاده خاك نيز مورد بررسي قرار گرفت. بدين منظور از خاك سطحي(صفر- 15 سانتي متري) سه منطقه لورك، شرودان و جوزدان نمونه مركب برداشت گرديد. در گام نخست خاك¬ها با غلظت¬هاي 0، 5، 10، 20 و 50 ميلي مول SDS بر كيلوگرم خاك تيمار شدند و به مدت يك ماه در انكوباتور نگه داري و مقادير كربن معدني آن¬ها در روزهاي معين اندازه گيري شد. در گام دوم به منظور بررسي روند معدني شدن نيتروژن، خاك¬ها با همان غلظت¬هاي فوق الذكر تيمار و در انكوباتور نگه داري شدند و در پايان دوره انكوباسيون 5 گرم خاك از هر تيمار توسط KCl، 2 مولار عصاره گيري شدند. فعاليت آميدوهيدرولازها نيز در پايان دوره انكوباسيون اندازه گيري گرديد. همچنين در گام آخر از سديم دو دسيل سولفات در غلظت 5 ميلي مولار به عنوان عصاره گير نيتروژن استفاده شد و مقادير استفاده شده با شاخص زيستي معدني شدن نيتروژن مقايسه شد. نتايج نشان داد افزايش غلظت SDS در خاك¬هاي لورك و شرودان با پيروي از سينتيك رده يكم و خاك جوزدان با پيروي از سينتيك رده صفرم، سبب افزايش معني دارP <0/05) ) مقادير كربن معدني، پتانسيل معدني شدن نيتروژن (C0) و سرعت پتانسيل اوليه (KC0) و شيب فرايند تجزيه شد. نتايج همچنين نشان داد كه الگوي تغييرات لگاريتم كربن باقي مانده نسب به زمان، با افزايش غلظت SDS از وضعيت دو فازي به تك فازي تغيير مي¬كند. همچنين با افزايش غلظت SDS، درصد SDS تجزيه يافته به شدت كاهش مي¬يابد، به گونه اي كه نسبت تجزيه در خاك لورك از 70 به 41 درصد، در شرودان از 67 به 18 درصد و در جوزدان از 51 به 6 درصدكاهش يافت. معدني شدن نيتروژن در پاسخ به افزايش غلظت SDS در دو خاك لورك و شرودان در تمام دامنه غلظت، به وضوح كاهش يافت P <0/05) ). حال آن كه در خاك جوزدان در فاصله غلظت 0 تا 20 ميلي مول بر كيلوگرم كاهنده و پس از آن بي تاثير بود. در مجموع اثر افزايش غلظت SDS بر سرعت فرايند معدني شن نيتروژن كاهنده ارزيابي گرديد. جهت درك علت اثركاهنده اين ماده بر فرايند معدني شدن نيتروژن، فعاليت آميدوهيدرولازهاي خاك اندازه گيري شد و نتايج نشان داد حداقل بخشي از كاهش سرعت فرايند معدني شدن نيتروژن مربوط به اثر بازدارنده SDS بر سرعت فعاليت آنزيم¬ هاي اوره آز و ال-گلوتاميناز است. عصاره گير SDS با غلظت 5 ميلي مولSDS بر ليتر نتوانست همبستگي قوي و معني داري با شاخص زيستي قابليت جذب نيتروژن نشان دهد. در مجموع نتيجه گيري مي¬شود كه ورود اين ماده به خاك منجر به افزايش تنفس ميكروبي شده كه در واقع نشان مي¬دهد اين ماده به عنوان منبع كربن و انرژي مورد استفاده قرار گرفته است. با توجه به فقدان عنصر نيتروژن در اين ماده، كاهش ذخاير نيتروژن معدني را مي¬توان به ايموبيليزاسيون نيتروژن و همچنين اثر بازدارنده اين ماده بر آنزيم¬هاي اوره آز و ال-گلوتاميناز نسبت داد.

215231

خاكشناسي (علوم ومهندسي خاك)

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان

حسين شريعتمداري، امير حسين مهدوي

فرشيد نور بخش