بررسي همراهي اختلال بيش فعالي- نقص توجه (ADHD) با تصادفات و تخلفات رانندگي در ميان رانندگان شهر رشت در سال 1401

رشت

زمينه و هدف: براساس گزارش WHO آسيب¬هاي ترافيكي در سال 2020 به سومين عامل بار بيماري در جهان تبديل شده¬اند و در ايران نيز حوادث رانندگي پس از بيماري¬هاي قلبي عروقي دومين علت مرگ و مير در كل جمعيت و اولين علت در گروه سني زير 40 سال محسوب مي¬شود. با در نظر گرفتن اين نكته كه ADHD به عنوان يك فاكتور مستعد كننده با سوء مصرف مواد و الكل و اختلالات شخصيتي و رفتارهاي پرخطر رانندگي همراهي دارد؛ بنابراين ADHD مي¬تواند با افزايش خطرات بالقوه رانندگي و آسيب¬هاي ترافيكي ناشي از آن همراه باشد. با توجه به اين¬كه در ايران پژوهش¬هاي معدودي به اين قضيه پرداخته¬اند، ما برآن شديم تا اين مطالعه را انجام دهيم. روش اجرا: در اين پژوهش با استفاده از روش نمونه¬گيري دردسترس تعداد 400 راننده از ميان رانندگان 5 منطقه شهر رشت انتخاب شدند و با رضايت آگاهانه به پرسش¬نامه (ADHD self report scale) ASRS و چك ليستي شامل سن و جنس و وضعيت تاهل و سطح تحصيلات و شغل و نوع خودرو و تعداد سال¬هاي داراي گواهينامه و تعداد سال¬هايي كه رانندگي مي¬كند و تعداد ساعات رانندگي در روز و تعداد روزهاي رانندگي در هفته و تعداد تصادفات طي 2 سال گذشته پاسخ دادند و با استفاده از شماره پلاك تخلفات رانندگي از پليس راهنمايي و رانندگي جمع¬آوري گرديد. تحليل داده¬ها با استفاده از نرم¬افزار SPSS- 20 انجام شد. سطح معناداري 05/0 p< بود. نتايج: در اين مطالعه 400 فرد با ميانگين سني 65/8 ± 94/36 مورد بررسي قرار گرفتند كه از اين تعداد 313 فرد (25/87) مذكر و 87 فرد (75/21) مونث بودند. در اين مطالعه ميانگين مدت زمان رانندگي در هفته 24/7 ± 67/12 ساعت بوده است و ميانگين تعداد تصادفات 847/0 ± 945/0 بوده است. از 400 فرد شركت كننده در مطالعه، 133 نفر (25/33%) شدت تصادف خود را خفيف و 139 نفر (75/34%) شدت تصادفات خود را متوسط و 128 نفر (32%) شدت تصادف خود را شديد بيان كرده¬اند. در اين مطالعه ميانگين نمره پرسش¬نامه ASRS، 50/9 ± 34/20 بوده است و 166 نفر (71/41%) احتمالاً اختلال ADHD ندارند و 101 نفر (38/25%) احتمالاً ADHD دارند و 131 نفر (91/32%) با احتمال بالا ADHD دارند. براساس آزمون رگرسيون پواسون بين تعداد جريمه¬هاي رانندگي با نمره ASRS ارتباط معنادار و مستقيم وجود دارد. به طوري كه در افرادي كه براساس نمره¬ي ASRS احتمالاً ADHD دارند (03/0 p=) و افرادي كه با احتمال بالا ADHDدارند (00/0 p=)، تعداد جريمه¬هاي رانندگي به طور معناداري افزايش پيدا كرده است. هم¬چنين بين شاخص ثروت با تعداد جريمه¬هاي رانندگي (00/0p= ) و تعداد تصادفات رانندگي (00/0 p=) و مبلغ ريالي جريمه¬هاي رانندگي (02/0p=) ارتباط معنادار و معكوس وجود دارد. به طوري كه با افزايش شاخص ثروت تعداد جريمه¬هاي رانندگي و مبلغ ريالي جريمه¬هاي رانندگي و تعداد تصادفات رانندگي كاهش پيدا كرده است. هم¬چنين بين مدت زمان رانندگي و تعداد جريمه¬هاي رانندگي (01/0 p=) ارتباط معنادار و معكوس وجود دارد و با افزايش مدت زمان رانندگي در هفته، تعداد جريمه¬هاي رانندگي كاهش يافته است. و بين مدت زمان رانندگي و تعداد تصادفات رانندگي (00/0p=) ارتباط معنادار و مستقيم وجود دارد و با افزايش مدت زمان رانندگي در هفته تعداد تصادفات رانندگي افزايش پيدا كرده است. هم¬چنين بين سطح تحصيلات و تعداد تصادفات رانندگي (04/0p= ) ارتباط معنادار و معكوس وجود دارد، به طوري كه در تحصيلات كارشناسي ارشد و بالاتر تعداد تصادفات رانندگي كاهش پيدا كرده است. نتيجه¬گيري: ما در اين مطالعه شاهد همراهي افزايش احتمال ابتلا به ADHD با افزايش تعداد جريمه¬هاي رانندگي بوديم. يافته¬هاي پژوهش حاضر در كنار حمايت از يافته¬هاي مطالعات پيشين كه به اهميت علايم نقص¬توجه- بيش¬فعالي در بروز رفتارهاي پرخطر رانندگي تاكيد دارند، چهار چوب مناسبي براي رابطه اين عوامل ارايه داد. كليد واژه: اختلال نقص توجه و بيش فعالي، تصادفات رانندگي، تخلفات رانندگي

214278

علوم پزشكي گيلان