اثر نيترات كلسيم بر مشخصه¬هاي رشدي برخي ژنوتيپ‌هاي انار در شرايط شور

10/20/2021 12:00:00 AM

انار (Punica granatum L.) در بسياري از نقاط گرمسيري و نيمه¬گرمسيري دنيا كشت مي¬شود و حدوداً داراي 50 رقم تجاري است. در اين بين تنش شوري يكي از تنش¬هاي غير¬زيستي است كه با كاهش بهره¬وري به كشاورزي و توليد انار آسيب مي¬رساند. اين پژوهش در دو سال بين ژنوتيپ¬هاي انتخابي شامل (1- ژنوتيپ چاه افضل، 2- وحشي بابلسر، 3- نرك لاسجرد سمنان 4- پوست سياه يزد، 5- ملس يزدي، 6- رباب نيريز) در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي در سه نكرار به صورت مجزا در ايستگاه تحقيقاتي چاه افضل و در شرايط مزرعه انجام شد. در سال اول تنها مقايسه بين ژنوتيپ¬هاي انتخابي انجام شد و در سال دوم نيز تيمار نيترات كلسيم در سه سطح (صفر)، 50 و 100 كيلوگرم در هكتار بر روي ژنوتيپ هاي انتخابي اعمال شد. در تمامي مدت اين آزمايش درختان با آب شور با شوري 5/0±9 دسي زيمنس بر متر هر 12 روز يك بار به صورت غرقابي آبياري شدند و به منظور كنترل شوري نيز هرسه ماه يك مرتبه نمونه خاك تهيه و Ec آن اندازه گيري شد. براساس نتايج اين تحقيق ژنوتيپ چاه افضل نسبت به شرايط شوري مقاومت بسيار خوبي نشان داد و پس از آن ژنوتيپ پوست سياه، وحشي بابلسر، نرك لاسجرد، ملس يزدي و در نهايت رباب نيزيز حساسيت بالايي به شوري داشت. در سال دوم با توجه به كاربرد نيترات كلسيم ژنوتيپ¬ها واكنش متفاوتي نشان دادند ولي در نهايت تيمارهايي كه نيترات كلسيم به ميزان 100 كيلوگرم در هكتار دريافت كرده بودند شرايط رشدي بهتري نسبت به تيمار شاهد داشتند. تجزيه خوشه اي تفرق بين ژنوتيپ ها و نزديكي بين ژنوتيپ هاي مورد بررسي براساس مجموع صفات را نشان مي دهد. اين در حالي بود كه بر اساس نتايج سال اول و تجزيه خوشه¬اي بيشترين شباهت بين ژنوتيپ¬ها براساس پارامترهاي ذكر شده در بالا بين ژنوتيپ نرك لاسجرد و ملس يزدي بود كه با كمترين فاصله اقليدوسي (284/0) مشاهده شد. در خوشه بعدي ژنوتيپ وحشي بابلسر و رباب نيريز بود كه با فاصله اقليدوسي 478/0 در رتبه دوم قرار داشت. در رتبه سوم ژنوتيپ پوست سياه در خوشه 5 قرار داشت كه فاصله اقليدوسي آن 552/0 بود كه در اين خوشه 3 ژنوتيپ قرار دارند. در خوشه شماره 2، 5 ژنوتيپ قرار دارد كه خوشه¬هاي 4 و 3 در آن قرار دارند و فاصله اقليدوسي آن¬ها 683/0 مي¬باشد و در نهايت بالاترين تفاوت بين ژنوتيپ چاه افضل با ساير ژنوتيپ¬ها بود كه بالاترين فاصله با ميانگين 50/1 را دارا بود. اين امر تفاوت معني¬دار برتري ژنوتيپ چاه افضل نسبت به ساير ژنوتيپ¬ها در بررسي مجموع صفات را نشان مي¬دهد. در مجموع و با توجه به بالاترين محتوي پتاسيم (31/1 درصد) ، كمترين نسبت سديم به پتاسيم، كمترين درصد نكروزه¬گي (12/0)، بالاترين محتوي رطوبت نسبي (53/85 درصد) ژنوتيپ چاه افضل بيشترين سازگاري را نسبت به شرايط شوري داشت و پس از آن ژنوتيپ و ارقام پوست سياه، وحشي بابلسر، نرك لاسجرد، ملس يزدي و در نهايت رباب نيريز قرار داشتند. بنابراين با توجه به سازگاري و رشد مناسب اين ژنوتيپ¬ها در شرايط شور پيشنهاد مي¬گردد به¬عنوان پايه مورد استفاده قرار گيرند و ارقام ملس يزدي و رباب نيريز كه در شرايط شور نيز توليد گل و ميوه داشتند روي آن¬ها پيوند گردند.

213252

دانشگاه اردکان

جعفري اعظم Azam jafari