بررسي تأثير كيفيت و دور آبياري در رشد گونه سياه تاغ ( منطقه مورد مطالعه بافق)

مديريت و كنترل بيابان

10/21/2019 12:00:00 AM

يكي از راه‌هاي بسيار مهم جهت مبارزه با بيابانزايي، افزايش پوشش گياهي مي‌باشد.ﻛﻤﺒﻮد آب در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺸﻚ ﻛﺸﻮر اﺻﻠﻲ ﺗﺮﻳﻦ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﺤﺪودﻛﻨﻨﺪه ﺑﺮاي ﮔﺴﺘﺮش ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ در ﻃﺮح ﻫﺎي ﺑﻴﺎﺑﺎن زداﻳﻲ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ‌ﮔﺮدد. اين پژوهش ﺑﺎ ﻫﺪف دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ روﺷﻲ ﻛﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﻣﻮﺟﺐ اﺳﺘﻘﺮار و زﻧﺪه ﻣﺎﻧﻲ ﻫﺮﭼﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻧﻬﺎل ﻫﺎي تاغ و اﻓﺰاﻳﺶ ﺑﻬﺮه وري آب ﮔﺮدد، انجام شده است. هدف از تحقيق حاضر بررسي دور و و كيفيت آبياري در رشد گونه سياه تاغ در منطقه بافق، استان يزد مي¬باشد. 10 عدد نهال تاغ سياه متغيرهاي مورد مطالعه در اين تحقيق مي‌باشد. اين نهال ها بصورت رندم تعيين شده و طي 6 سال متوالي (1396-1392)، مورد مطالعه و بررسي قرار گرفته اند. فرضيه تحقيق محاسبه كيفيت و دور آبياري بر روي اين نهال¬ها، تأثير دور آبياري بر روي رشد آنها و تعيين دور يقه، ارتفاع و تاج آنها بوده است. در سال اول شش نوبت آبياري به ازاي هر نهال 100 ليتر آب نياز است و در سال دوم نيز پنج نوبت و سال سوم، سه نوبت و به ازاي هر نهال 150 ليتر آب مصرف شده است. در سال چهارم با توجه به رسيدن ريشه‌هاي نهال‌ها به سفره آب زيرزميني، نهال ها نياز به آبياري نداشتند ولي به دليل خشكسالي‌هاي گذشته از آبياري (با تانكر نيز) استفاده شد. در طول مدت نگهداري پنج ساله نهال تاغ، به طور متناوب 15 دوره آبياري نياز دارد. نتايج نشان داد كه افزايش رشد نهال و كاهش دور آبياري تاثيري بر رشد تاج تاغ سياه در منطقه نداشته است و با افزايش سن گياه، سطح تاج پوشش گياه بزرگتر مي-گردد. همچنين با افزايش سن درختچه، ارتفاع درختچه¬ها نيز افزايش يافته است. نتايج آزمون T زوجي پارامترهاي سطح تاج پوشش، قطر يقه و ارتفاع در سال¬هاي مختلف نشان مي¬دهد كه مقدار sig. براي ارتفاع 1392 – ارتفاع 1393، سطح تاج پوشش 1393 - سطح تاج پوشش 1394، ارتفاع 1393 - ارتفاع 1394، سطح تاج پوشش 1395 - سطح تاج پوشش 1396، ارتفاع 1395 - ارتفاع 1396، ارتفاع 1392 - ارتفاع 1396 بين 00/0 تا 01/0 تعين شد كه نشان دهنده رابطه معنادار بين پارامترهاي ذكر شده در سال¬هاي مختلف مي¬باشد. همچنين نتايج آزمون T زوجي پارامترهاي با حجم آبياري نشان دهنده اثرگذاري حجم آبياري روي سطح تاج پوشش، قطر يقه و ارتفاع گونه سياه تاغ است. بررسي رابطه رگرسيوني حجم و دور آبياري با سطح تاج پوشش، قطر يقه و ارتفاع نشان مي¬دهد كه حجم آبياري با قطر يقه و سطج تاج پوشش (R2=0.70)رابطه خوبي برقرار كرده است.. ولي حجم آبياري با ارتفاع ارتباط خوبي برقرار نكرده است، كه گويايي عدم ارتباط ارتفاع گونه سياه تاغ با حجم و دور آبياري مي¬باشد. نتايج نشان مي¬دهد كه شوري آب آبياري با سطح تاج پوشش، قطر يقه و ارتفاع رابطه قابل قبولي برقرار نكرده است ( به ترتيب R2=0.43، R2=0.51 و R2=0.37). نتيجه گيري كلي اينكه ﺷﻮري ﺧﺎك ﻋﺎﻣﻞ ﻣﺤﺪود ﻛﻨﻨﺪه ﺑﺮاي اﺳﺘﻘﺮار ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﺪت ﺗﺎغ ﻧﻴﺴﺖ، ﺑﻠﻜﻪ ﻛﺎﻫﺶ رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎك و ﺗﺠﻤﻊ ﻣﻮاد ﻣﻌﺪﻧﻲ در ﺳﺮﺷﺎﺧﻪ ﻫﺎ ﻣﻮﺟﺐ ﺧﺸﻚ ﺷﺪن ﺳﺮﺷﺎﺧﻪ ﻫﺎ و در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻛﺎﻫﺶ دﻳﺮزﻳﺴﺘﻲ ﭘﺎﻳﻪ ﻫﺎي ﺗﺎغ در ﺗﺎﻏﺰارﻫﺎي دﺳﺖ ﻛﺎﺷﺖ ﻣﻲ¬ﺷﻮد.

212793

دانشگاه اردکان

كلانتري سعيده Kalantari Saeideh , فاضل‌پور محمدرضا Fazelpour Mohammadreza